Udręczeni seksualnością

Dodano: 26 kwiecień 2014 r.

Lista tematów, o których chciałabym napisać, ciągle rośnie. Kilka lat temu znalazł się na niej pewien utwór sceniczny Różewicza. Wydawało mi się, że jeszcze nie czas, że jeszcze nie jestem gotowa, by zmierzyć się z tekstem Białego małżeństwa. Gdy odszedł od nas jeden z najwybitniejszych polskich poetów, pomyślałam sobie: teraz albo nigdy. W hołdzie Tadeuszowi Różewiczowi.

Pascal Terjan/Flickr.com

Po publikacji dramatu w 1973 r. odezwał się głos sprzeciwu ze strony Kościoła. Kardynał Wyszyński skrytykował dzieło i uznał je za obsceniczne. Tymczasem Różewicz był daleki od perwersji. W Białym małżeństwie pisarz ukazał dramat człowieka uwikłanego w niezdrową seksualność, człowieka, który w żaden sposób nie może powściągnąć pożądania. Wszystko jest chucią, choć tak naprawdę każdy brzydzi się swojego ciała i ciała innych. Zwierzęce, sprośne wręcz, zachowanie bohaterów wyraża jednocześnie ich największą niemoc. Cierpią, ponieważ wewnątrz siebie nadal skłonni są do refleksji i potrafią nazwać swój dramat.

W świecie, który cały jest podnietą, mieszka także Blanka, młoda dziewczyna, mająca poślubić Beniamina (oba imiona znaczące). Kruchą i wątłą Blankę przeraża cielesność, panseksualizm, dlatego prosi narzeczonego o przysięgę białego małżeństwa, małżeństwa w pełnej czystości, na co on przystaje. Dziewczyna chce wyrwać się z wulgarnego świata, choć przesiąkła nim wbrew sobie. Widzi całą gorycz zdominowanego przez seks społeczeństwa. Bohaterka nie godzi się na swoją płeć (genderyści, do boju!), ponieważ ojciec nigdy nie zaakceptował jej jako dziewczynki i wychowywał ją na chłopca. Blanka chce być mężczyzną, żeby zdominować świat, tak jak to robi jej ojciec. Chce przestać być słabą, uciskaną płcią. W noc poślubną Beniamin dotrzymuje obietnicy o mariage blanc (choć działa wbrew swojej naturze), jednak Blanka wpada w obłęd i zrywa ze swoją kobiecością. Obcina włosy do skóry, pali wszystkie damskie atrybuty stroju i mówi do męża znamienne: „Jestem twoim bratem”, czyli inaczej: „Zabiłam w sobie kobietę, całą subtelność i delikatność. Teraz chcę zdobywać i dominować.” Tak się kończy dramat Różewicza. Co z tej historii wynika?

Białe małżeństwo to ironiczny, wręcz sarkastyczny obraz społeczeństwa, w którym nie ma miejsca dla wyższych wartości. Każdy odgrywa swoją rolę z przymusu, z nakazu historii i biologii, nie z własnej woli. Kobiety czują się poniżane przez mężczyzn, a mężczyźni zdominowani przez erotyzm. Ojciec płonie żądzą, zadając cierpienie innym. Tkwi w nieczystości, nie umie się z niej wyzwolić. Matka przeklina swoje macierzyństwo, nienawidzi męża, który tylko potrafi ją wykorzystywać seksualnie. Wszyscy w tym świecie są poranieni, wszyscy są przegrani.

Seksualność, zamiast być darem, staje się największą udręką bohaterów. Czy to ukryta pretensja do Stwórcy, że nas tak niefortunnie skonstruował? Być może. Ale przecież On nas stworzył najpiękniej, jak potrafił, w pełnej wolności, a to, co my z tym faktem zrobiliśmy, to już zupełnie inna sprawa. W Białym małżeństwie nie ma miejsca dla Boga, który wnosi pierwiastek duchowy, który błogosławi cielesność jako piękno, który obdarza płeć powołaniem. Skoro nie ma Boga, nie ma też miłości. Nie ma relacji, które uszlachetniają. Pozostają tylko erotyzm i wulgarny świat seksu. To świat ciągłej ekstazy, bez możliwości zaspokojenia. W Białym małżeństwie Różewicz pokazał, że nie ma ucieczki od seksu, że pożądanie steruje człowiekiem, nawet wbrew woli tego ostatniego. Gest Blanki w końcowej scenie zdaje się tragicznym finałem świata bez miłości.

Wiele myślałam o tym tekście Różewicza. Często wydawało mi się, że panseksualizm zdominował również naszą rzeczywistość, że wszystko związane z seksem jest brudne i wulgarne, a współczesne Blanki nadal nie umieją się w tym świecie odnaleźć, dlatego żyją sparaliżowane, pełne lęków i obsesji. Lecz przecież granica między dobrem a złem nie przebiega na linii duch–ciało. Seksualność nie została wymyślona dla upodlenia człowieka, tak jak to pokazał Różewicz. Gdyby jednak człowiek zechciał pokochać, okazałoby się, że siła namiętności jest niczym wobec siły prawdziwej i pełnej miłości. Tylko wtedy człowiek mógłby panować nad nieuporządkowanymi pragnieniami i tylko wtedy seksualność byłaby radością, a nie ciężarem.

Różewicz był niezwykle przenikliwym obserwatorem i komentatorem świata. Oszczędny w słowach, ale do bólu nazywający rzeczy po imieniu. Jak nauczyciel, moralizator, pokazywał, że kondycja współczesnego człowieka ledwo dyszy. Deptał po odciskach cywilizację, która miała chronić wartości, a pozwoliła im upaść. To był poeta na serio. Jego twórczość pełna była zwątpienia i cynizmu, przy jednocześnie heroicznej walce w poszukiwaniu sensu.

Panie Tadeuszu, mam nadzieję, że rozwiały się wszystkie Pana wątpliwości. Spoczywaj w pokoju. +

Reklama
Portret użytkownika s.
s. (anonimowy), 6 maj 2014 r.

Różewicza bardzo lubię - za dystans, za szczerość poszukiwań, za odwagę mówienia. Za teksty o wierze, Bogu, przeżywaniu wiary, zmagania się z nią. Odpoczywaj w pokoju, Panie Tadeuszu. Dzięki za słowo poety i myśliciela.

Dodaj nową odpowiedź

Image CAPTCHA
Sklep

polecamy

"Do Canossy i z powrotem" to zbiór ciekawostek i dykteryjek zaczerpniętych z dwóch...

24,90 zł

W tej książce czytelnik znajdzie 365 krótkich opowiadań. Jedna taka historia na dzień to...

39,90 zł

Książeczka ta zawiera małe historyjki i kilka myśli, maleńkich pigułek mądrości duchowej...

13,90 zł

Biografia bł. ks. Tytusa Zemana jest świadectwem niezwykłej odwagi i bezkompromisowości....

34,90 zł

Antologia jest niewielkim wyborem tekstów z różnorakich publikacji, wystąpień,...

44,90 zł

To kolejna książka z opowiadaniami Bruna Ferrero, która pomaga wejść w świat wiary...

12,20 zł

św. Jan Bosko

Książka ta nie jest biografią Księdza Bosko, lecz zbiorem faktów i wyjątkowych dokumentów...

35,00 zł

Ta książka jest biografią św. Jana Bosko: od urodzenia, przez trudne lata dojrzewania,...

29,90 zł

Ta mała antologia powstała z pragnienia docenienia jego nauczania o codziennej modlitwie...

15,90 zł

Albumowe wydanie biografii św. Jana Bosko zawierające zdjęcia archiwalne Świętego. Po...

18,90 zł

„Wspomnienia Oratorium” św. Jana Bosko są jedną z najbardziej osobistych, być może...

25,00 zł

Ksiądz Bosko na polecenie papieża Piusa IX, spisał dzieje pierwszych 40 lat swego życia....

11,88 zł

książka

Książeczka ta zawiera małe historyjki i kilka myśli, maleńkich pigułek mądrości duchowej...

13,90 zł

Książka z opowiadaniami świątecznymi powstała, aby towarzyszyć nam w najmilszym i...

24,90 zł

Tytuł tomiku uświadamia, że tym, co naprawdę mamy i czego nigdy nie zostaniemy pozbawieni...

15,90 zł

Opowiadania Bruno Ferrero w sposób obrazowy i czuły ukazują różne sytuacje, a ich...

13,90 zł

"Życie według jutrzenki" jest już szesnastym tomikiem z serii „Krótkie opowiadania dla...

12,90 zł

Jak dobrze i mądrze budować relację z nastolatkami? Jak dojrzale rozmawiać z tymi,...

38,90 zł

opowiadania dla ducha

Opowiadania Bruno Ferrero w sposób obrazowy i czuły ukazują różne sytuacje, a ich...

13,90 zł

Bohaterowie tomiku ciągle się czegoś uczą. Czasami przypominają sobie, że mają serce,...

12,90 zł

W tej książce czytelnik znajdzie 365 krótkich opowiadań. Jedna taka historia na dzień to...

39,90 zł

Z serii ilustrowanych książek zawierających małe opowieści oraz refleksje i sentencje....

13,90 zł

Bruno Ferrero próbuje dowieść, że chrześcijaństwo jest najprostszą droga do prawdy, a...

18,00 zł

Kolejna pozycja z serii ilustrowanych książek autorstwa B. Ferrero, zawierająca małe...

13,90 zł

przypinki

Przypinka o średnicy 37 mm na każdą okazję.

3 zł

Przypinka o średnicy 37 mm na każdą okazję.

3 zł

Przypinka o średnicy 37 mm na każdą okazję.

3 zł

Przypinka o średnicy 37 mm na każdą okazję.

3 zł

Przypinka o średnicy 37 mm na każdą okazję.

3 zł

Przypinka o średnicy 37 mm na każdą okazję.

3 zł