Dawni mistrzowie, wciąż ten sam Bóg

Dodano: 9 wrzesień 2013 r.

„Dawni Mistrzowie/ obywali się bez imion/ ich sygnaturą były/ białe palce Madonny/ albo różowe wieże/ di citta sul mare” – pisał Zbigniew Herbert w jednym ze swoich wierszy. Jak to było możliwe, że artyści takiego pokroju pozostawiali po sobie arcydzieła, nie żądając za nie pośmiertnej sławy? Ile musieli mieć w sobie niepoprawności, by wykraczać poza epokę, tworzyć nowe style i rozwiązania architektoniczne.

Wnętrze katedry św. Eulalii w Barcelonie.

Kiedy Herbert w 1960 roku wracał do Polski z dwuletniej podróży po Europie Zachodniej, wiózł ze sobą wiele spostrzeżeń, które później opublikował w zbiorze esejów zatytułowanych Barbarzyńca w ogrodzie. Barbarzyńca to on – polski pisarz, erudyta, który poczuł się onieśmielony, dziki wobec rajskiej cywilizacji Zachodu. Kamień z katedry to jeden ze szkiców, który na długo zapadł mi w pamięci. Poeta, uciekając przed jedynie estetycznym spojrzeniem krytyka, wolał opisać, „jak kładziony jest kamień na kamień w gotyckiej katedrze”.

Pisał: „Może więc warto zamiast pisać o witrażach, które modulują światło, jak gregoriański śpiew modulował ciszę, i o tajemniczych chimerach, dumających nad otchłanią wieków, pomyśleć, jak ten kamień zawędrował tutaj w górę. A zatem o robotnikach – muratorach, kamieniarzach i architektach i nie o tym, co się działo w ich duszy, kiedy wznosili katedrę, ale jakich używali materiałów, narzędzi i sposobów, a także ile zarabiali. Zamiar skromny, jakby buchalter pisał o gotyku, ale średniowiecze uczy także skromności.”

Istotnie, ilekroć zwiedzam wybraną perłę europejskiego gotyku (a udało mi się zobaczyć ich całkiem sporo), zamieram z wrażenia. Jak w XIII wieku, posługując się zaledwie prymitywnymi narzędziami, można było zbudować ponad stumetrową wieżę? Jak można było postawić potężną katedrę, która zazwyczaj mogła pomieścić znacznie więcej osób niż mieszkańców danego miasta? Owszem, z królewskiego skarbca można było tworzyć cuda, ale to nie tylko sprawa zaplecza finansowego. Zdumiewa przecież nie tylko jakość materiałów, ale przede wszystkim mistrzowski kunszt i rozmach bezimiennych budowniczych. Lubię podsłuchać opowieści przewodników, którzy zawsze dzielą się wieloma historiami i ciekawostkami związanymi z budową katedry.

Zwiedzając ostatnio barcelońską katedrę, usiadłam w bocznej nawie i pozwoliłam sobie na krótką podróż w czasie. Jak to było, gdy świątynia pachniała jeszcze zaprawą murarską? W tych cegłach, w tych sklepieniach ktoś zapisał swoje łzy i wzruszenia. Ktoś, kto żył ponad pół tysiąca lat przed nami. Przychodził, by prosić Boga o zmiłowanie. Modlił się o kawałek chleba, gdy mieszkańcy przymierali głodem, o zdrowie w czasie panoszących się chorób, o życie wieczne, dla dzieci, które zmarły przedwcześnie. Po tych krużgankach chodzili królowie, księżniczki i patriarchowie Kościoła.

Zwiedzanie katedr może przyprawić zbożnego człowieka o rozstrojenie nerwowe. Dzikie tłumy turystów, niegrzeszące dodatkowym okryciem wczasowiczki, błyskające tu i ówdzie flesze. Acz… w tym szaleństwie jest metoda. Pomimo fali turystów, którzy przychodzą celebrować osiągnięcia sztuki, w gotyckich katedrach odnaleźć można spokój. Jak to możliwe? Nie umiem odpowiedzieć, ale takie doświadczenie nieustannie towarzyszy mi, gdy odwiedzam te średniowieczne wizytówki.

Strzeliste konstrukcje wznoszą się prosto do Nieba, szpiczaste wieże przekłuwają chmury, dzielące nas od Raju. W gotyckich katedrach krąży inne powietrze. Tutaj oddycha się Bogiem. Tutaj czuje się Boga całym ciałem. Zwłaszcza latem, gdy temperatura powietrza sięga granic przyzwoitości. Wtedy katedra okazuje się najlepiej klimatyzowaną salą w okolicy, a rozpalona słońcem skóra znajduje ukojenie w chłodzie średniowiecznych murów. Ten specyficzny mikroklimat rzuca na kolana. Dosłownie. Taki cel zapewne przyświecał twórcom gotyckich katedr, których geniuszu nikt już później nie powtórzył.

Herbert do końca życia pozostał agnostykiem, lecz śmiem wątpić, że choć przez chwilę nie rozmawiał z Najwyższym w il Duomo.

Reklama

Dodaj nową odpowiedź

Image CAPTCHA
Sklep

polecamy

W tej książce czytelnik znajdzie 365 krótkich opowiadań. Jedna taka historia na dzień to...

39,90 zł

Książka z opowiadaniami świątecznymi powstała, aby towarzyszyć nam w najmilszym i...

24,90 zł

Argumenty dla wierzących. Odpowiedzi dla poszukujących.

29,90 zł

Książka jest zbiorem opowiadań na poszczególne dni adwentu i w ten sposób przygotowuje do...

27,52 zł

Jak dobrze i mądrze budować relację z nastolatkami? Jak dojrzale rozmawiać z tymi,...

38,90 zł

"Do Canossy i z powrotem" to zbiór ciekawostek i dykteryjek zaczerpniętych z dwóch...

24,90 zł

św. Jan Bosko

Ta mała antologia powstała z pragnienia docenienia jego nauczania o codziennej modlitwie...

15,90 zł

Albumowe wydanie biografii św. Jana Bosko zawierające zdjęcia archiwalne Świętego. Po...

18,90 zł

Napisano kiedyś, że mówienie o życiu księdza Bosko bez wspominania jego snów, to jak...

24 zł

Ta książka jest biografią św. Jana Bosko: od urodzenia, przez trudne lata dojrzewania,...

29,90 zł

Dzieje św. Jana Bosko w pigułce ‒ tak można opisać tę bardzo syntetyczną biografię...

24,90 zł

Antologia jest niewielkim wyborem tekstów z różnorakich publikacji, wystąpień,...

44,90 zł

książka

W tej książce czytelnik znajdzie 365 krótkich opowiadań. Jedna taka historia na dzień to...

39,90 zł

Książeczka zawiera krótkie opowiadania dla ducha i kilka myśli - maleńkie pigułki...

13,90 zł

"Do Canossy i z powrotem" to zbiór ciekawostek i dykteryjek zaczerpniętych z dwóch...

24,90 zł

„Wspomnienia Oratorium” św. Jana Bosko są jedną z najbardziej osobistych, być może...

25,00 zł

Mocne świadectwo Katarzyny ukazuje, jak łatwo człowiek może oderwać się od Boga, licząc...

23,00 zł

"Życie według jutrzenki" jest już szesnastym tomikiem z serii „Krótkie opowiadania dla...

12,90 zł

opowiadania dla ducha

Bohaterowie tomiku ciągle się czegoś uczą. Czasami przypominają sobie, że mają serce,...

12,90 zł

Ze śmiercią spotykamy się wszyscy i wszyscy ją przeżywamy, jednym razem łatwiej, innym...

10,90 zł

Książka z opowiadaniami świątecznymi powstała, aby towarzyszyć nam w najmilszym i...

24,90 zł

"Życie według jutrzenki" jest już szesnastym tomikiem z serii „Krótkie opowiadania dla...

12,90 zł

Ta książeczka pragnie opowiedzieć najmłodszym o pięknie i znaczeniu Eucharystii....

12,20 zł

W tej książce czytelnik znajdzie 365 krótkich opowiadań. Jedna taka historia na dzień to...

39,90 zł

przypinki

Przypinka o średnicy 37 mm na każdą okazję.

3 zł

Przypinka o średnicy 37 mm na każdą okazję.

3 zł

Przypinka o średnicy 37 mm na każdą okazję.

3 zł

Przypinka o średnicy 37 mm na każdą okazję.

3 zł

Przypinka o średnicy 37 mm na każdą okazję.

3 zł

Przypinka o średnicy 37 mm na każdą okazję.

3 zł