11/2016
ks. Andrzej Zwoliński

Stepowe „katakumby”

Dodano: 11 listopad 2016 r.

Ogromną rolę w wychowaniu dzieci zesłańców do Kazachstanu odgrywały przez wiele lat, zwłaszcza w okresie ideologicznego zniewolenia kultury i szkolnictwa, babcie – starsze osoby, które narażając się na oskarżenia, a nawet uwięzienie, przekazywały prawdy wiary, tradycje narodowe, dbały o podtrzymywanie tożsamości rodziny.

fot. amatan CC/Flickr.com

W pierwszych latach zesłania brakowało nie tylko kapłanów do posługi religijnej, ale przede wszystkim miejsca na wspólną modlitwę. Zanim zaistniała możliwość legalnego zorganizowania parafii, pierwotnie najlepszym miejscem modlitwy, a także sposobem przetrwania i przekazywania wiary, było organizowanie spotkań w domach rodzinnych. Wydzielano w nich specjalny kąt, gdzie umieszczano obrazki święte czy przywiezione ze sobą figurki, zawieszano krzyż, nadając temu miejscu sakralny charakter. Zwykły barak czy mieszkanie zamieniały się w świątynię.

Msze i inne modlitwy

Wyjątkową sytuacją była możliwość uczestniczenia we Mszy świętej – stało się to możliwe po nawiązaniu stosunków dyplomatycznych między Związkiem Radzieckim a rządem polskim na uchodźstwie, kiedy tworzyła się armia polska w ZSRR. Gdy przy tej okazji pojawiał się kapłan, mógł odprawić nabożeństwo, korzystając najczęściej z czyjegoś domu. Tak wspominano pobyt ks. Tadeusza Fedorowicza wśród Polaków w Semipałatyńsku: „Jest wrześniowa niedziela, gromadzimy się w chacie, którą udostępnili nam gospodarze – Tatarzy (jaka dziwna jest historia). W chacie tej ksiądz Tadeusz sprawuje Najświętszą Ofiarę. Wszyscy płaczemy ze wzruszenia”.

Najczęściej jednak sami wierni prowadzili modlitwy. Wspominano: „Od 1936 do 1955 r. byliśmy bez księdza. Sami wtedy zbieraliśmy się po domach. Ten prosił do siebie, drugi poprosił do siebie. I modliliśmy się. W niedzielę, święta… Ale nas rozpędzali. Przychodzą komsomolcy, rozganiają, książki z rąk odbierają, biją, straszą. A ludzie wszystko jedno zbierali się, modlili”.

Dom, w którym miały się odbywać tajne praktyki religijne, a tym bardziej nielegalna posługa kapłańska, musiał spełniać odpowiednie warunki. Pisał ks. Władysław Bukowiński: „Nie każdy dom nadaje się do pracy duszpasterskiej. Najlepiej nadaje się domek jednorodzinny, położony na uboczu. (…) Trzeba zwracać baczną uwagę na to, żeby byli spokojni sąsiedzi. W takim domu można spokojnie się modlić, a nawet głośno śpiewać, byleby tylko były pozamykane drzwi i okna. Msze święte można w naszych warunkach odprawiać raniutko lub wieczorem. W dzień odprawiam tylko Msze pogrzebowe przy zwłokach”.

Pogrzeby

Spotkania pogrzebowe, na cmentarzu, przy ciałach zmarłych, były okazją do podkreślenia swej odrębności narodowej, wyznaniowej, publicznym opowiedzeniem się za swoją wiarą i tradycją. Pierwsze pogrzeby w Kazachstanie przeżywano niezwykle emocjonalnie. Przypominały, jaki los czeka każdego z zesłańców na obcej ziemi. Wspomina jeden ze świadków: „Patrząc na niego, zaczęłam płakać: nad swoim losem, nad losem rodziców, nad zmarłym. Wszak był to pierwszy bliski mi Polak, który zmarł w północnym Kazachstanie, z dala od ziemi ojczystej. (…) Płakali wszyscy Polacy, że został pochowany bez księdza, w szczerym polu, pod krzyżem zbitym topornie z przegniłych desek”.

Miejsce pochówku znaczono symbolami religijnymi, gdy tylko było to możliwe. Poszukiwano przynajmniej dwóch desek, by zbić prosty drewniany krzyż. Wyjątkowo, gdy ktoś miał znajomych wśród kowali, udawało się zdobyć żelazny, kuty krzyż. Bywało jednak, że krzyż układano tylko z kamieni. Zdarzały się przypadki usuwania krzyży i niszczenia ich przez „nieznanych sprawców”. Dokonywało się to głównie na polecenie władz, a niekiedy padały one łupem zbieraczy wszystkiego, co mogło nadać się na opał. Prowadziło to do sytuacji, że sama rodzina, z obawy przed zbezczeszczeniem, nie stawiała na grobie żadnych znaków religijnych.

Reklama

Dodaj nową odpowiedź

Image CAPTCHA
Sklep

polecamy

Ze śmiercią spotykamy się wszyscy i wszyscy ją przeżywamy, jednym razem łatwiej, innym...

10,90 zł

To kolejna książka z opowiadaniami Bruna Ferrero, która pomaga wejść w świat wiary...

12,20 zł

Z serii ilustrowanych książek zawierających małe opowieści oraz refleksje i sentencje....

13,90 zł

Argumenty dla wierzących. Odpowiedzi dla poszukujących.

29,90 zł

Ta książeczka pragnie opowiedzieć najmłodszym o pięknie i znaczeniu Eucharystii....

12,20 zł

W tej książce czytelnik znajdzie 365 krótkich opowiadań. Jedna taka historia na dzień to...

39,90 zł

św. Jan Bosko

Albumowe wydanie biografii św. Jana Bosko zawierające zdjęcia archiwalne Świętego. Po...

18,90 zł

Książka ta nie jest biografią Księdza Bosko, lecz zbiorem faktów i wyjątkowych dokumentów...

35,00 zł

Napisano kiedyś, że mówienie o życiu księdza Bosko bez wspominania jego snów, to jak...

24 zł

Ta książka jest biografią św. Jana Bosko: od urodzenia, przez trudne lata dojrzewania,...

29,90 zł

Z typowej, niektórzy powiedzą banalnej, biografii Świętego Lodovico Gasparini (reżyseria...

4,99 zł

Antologia jest niewielkim wyborem tekstów z różnorakich publikacji, wystąpień,...

44,90 zł

książka

Biografia św. Dominika Savio

14,40 zł

Masz wątpliwości co do swojego uczucia? Nie wiesz, czy to miłość, czy przelotne...

17,60 zł

Książeczka ta zawiera małe historyjki i kilka myśli, maleńkich pigułek mądrości duchowej...

13,90 zł

Książka z opowiadaniami świątecznymi powstała, aby towarzyszyć nam w najmilszym i...

24,90 zł

Kolorowanka o Eucharystii, która wyjaśnia Mszę Świętą, odwołując się do codziennego życia...

9,90 zł

32 rysunki do kolorowania, które przeprowadzają dziecko przez najważniejsze miejsca i...

5,90 zł

opowiadania dla ducha

365 krótkich opowiadań, historii i złotych myśli, które dotychczas były porozrzucane po...

38,00 zł

Bruno Ferrero próbuje dowieść, że chrześcijaństwo jest najprostszą droga do prawdy, a...

18,00 zł

Książeczka zawiera krótkie opowiadania dla ducha i kilka myśli - maleńkie pigułki...

13,90 zł

W tej książce czytelnik znajdzie 365 krótkich opowiadań. Jedna taka historia na dzień to...

39,90 zł

Kolejna pozycja z serii ilustrowanych książek autorstwa B. Ferrero, zawierająca małe...

13,90 zł

Z serii ilustrowanych książek zawierających małe opowieści oraz refleksje i sentencje....

13,90 zł

przypinki

Przypinka o średnicy 37 mm na każdą okazję.

3 zł

Przypinka o średnicy 37 mm na każdą okazję.

3 zł

Przypinka o średnicy 37 mm na każdą okazję.

3 zł

Przypinka o średnicy 37 mm na każdą okazję.

3 zł

Przypinka o średnicy 37 mm na każdą okazję.

3 zł

Przypinka o średnicy 37 mm na każdą okazję.

3 zł