2/206
Grażyna Starzak

Czy katolik może być ekologiem?

Dodano: 18 marzec 2020 r.

Z ojcem dr. Stanisławem Jaromim, franciszkaninem zaangażowanym w chrześcijańską edukację ekologiczną, rozmawia Grażyna Starzak.

O świecie idealnym z naszej dzisiejszej perspektywy, czyli pełnym harmonii między ludźmi, przyrodą, zwierzętami i Bogiem można przeczytać już na pierwszych stronach Biblii. Jednakże w Kościele dopiero od niedawna mówi się o ekologii, kryzysie ekologicznym...

Biblia też mówi, że ów świat harmonii został szybko zniszczony przez ludzki
grzech i nastąpił potop. Choć Noe ratował ile mógł, to owej pierwotnej harmonii
nigdy nie odbudowano. Nie dziwią nas zatem liczne konflikty i kryzysy w
świecie. Temat ekologii, tak jak dziś o nim mówimy, pojawił się 50 lat temu,
gdy zobaczyliśmy objawy kryzysu ekologicznego w świecie. I od razu został
podjęty przez ludzi Kościoła. Pierwszy dokument w całości poświęcony ekologii
powstał w 1972 roku i został przez papieża Pawła VI przesłany na Szczyt Ziemi w
Sztokholmie. Pokazywał on kwestię ekologiczną jako wyzwanie etyczne, które
odpowiedzialnie i solidarnie powinni podjąć wszyscy mieszkańcy Ziemi. Porażka
ostatniego szczytu klimatycznego ONZ pokazuje, że do dziś mamy z tym kłopot.
Widać, jak bezradny jest świat polityczno-gospodarczy wobec kryzysu
ekologicznego i klimatycznego. Mocne wezwanie do zmiany, do wzięcia
odpowiedzialności za te kwestie ponownie wychodzi od ludzi Kościoła.

Temat, który poruszamy, wywołał papież Franciszek. Jego „zielona encyklika” z 2015 r. pobudziła do myślenia i działania miliony chrześcijan. Nie można jednak zapominać, że pierwszy był Jan Paweł II, pisząc o sumieniu ekologicznym i ekologicznym grzechu…

Jan Paweł II już w pierwszym roku swego pontyfikatu ogłasza św. Franciszka z
Asyżu patronem ekologów i rozpoczyna swą wieloletnią katechezę o stworzeniu.
Niedawno minęło 40 lat ze św. Franciszkiem jako patronem ekologów. Jeszcze
lepiej widzimy, jak cenne przesłanie dostaliśmy od naszego papieża. To pewien
model katolickiego myślenia na te tematy, zakorzeniony w duchowości
franciszkańskiej. Jest też wielka katecheza społeczna Jana Pawła II, promocja
cywilizacji troski o życie oraz stylu bycia w świecie, który ma „bardziej być”,
a nie „więcej mieć”. Niestety model gospodarki oparty na chciwości,
maksymalizacji zysku i konsumpcji niszczył dalej świat, idąc raczej w stronę
cywilizacji śmierci.

Czyli szkodzenie środowisku naturalnemu jest grzechem…

Jest przede wszystkim nieodpowiedzialnością wobec tego, co zostało nam
powierzone. Coraz mocniej widzimy, że warto zastanowić się nad swoim stylem życia
i codziennymi decyzjami oraz włączyć do osobistego rachunku sumienia także
etyczne pytania związane z ekologią: czy nie marnuję? Czy nie zanieczyszczam?
Czy nie dręczę zwierząt? Czy nie szkodzę środowisku w inny sposób? Możliwości
jest wiele. Polecamy nasz ekologiczny rachunek sumienia REFA i katechezy
papieża Franciszka, który często przypomina o naszej odpowiedzialności moralnej
przed Bogiem.

W swojej książce „Boska Ziemia” kreśli Ojciec wizję „zielonego Kościoła” i daje
kilka ważnych porad dla chrześcijan, którym bliskie są sprawy ekologii. Czy
możemy przypomnieć te najważniejsze?

To Kościół zainteresowany światem i jego problemami, który chce razem z innymi
powiedzieć „stop” niszczeniu, eksploatacji planety; który nie zgadza się, by
ludzie byli odpadami w globalnych procesach, aby odpadami były dzieci z wadami
czy chorobami oraz zwierzęta z masowych hodowli jako niespełniające
jakościowych kryteriów; który wsłuchuje się w głos nauki w kwestii klimatycznej
i nie chce być obojętny wobec licznych raportów pokazujących zależności
pomiędzy zmianami klimatu a nędzą w świecie, chorobami, produkcją żywności,
energetyką i stylem życia. To Kościół, który razem z Jezusem szuka zagubionych
i idzie na peryferie, nie boi się zanurzyć w nędzy i biedach świata, aby i tam
głosić Dobrą Nowinę. Kościół, który na nowo szuka równowagi pomiędzy modlitwą i
pracą, liturgią i diakonią, służbą Bożą a służbą ludziom i światu; który jest
mocno przekonany, że ma coś bardzo ważnego dla świata: Wiarę, Nadzieję, Miłość
i całe orędzie Ewangelii.

To
Kościół, który realizuje katolicką naukę społeczną, w tym wskazania encykliki
papieża Franciszka "Laudato si" – czyli projekt świata jako wspólnego,
gościnnego domu dla wszystkich mieszkańców.

Jakie miejsce w „zielonym Kościele” jest dla młodych katolików?

Młodzi są dziś w pierwszej linii zaangażowania na rzecz nowej solidarności i
troski o dobro wspólne. Mają wiele inicjatywy zarówno w protestach, jak i
budowaniu pozytywnych zachowań. Mocno wspieram takie zaangażowanie! Czasem
wynika ono ze złych doświadczeń, na przykład znam młodych, wierzących rodziców,
którzy zdali sobie sprawę, że są ofiarami patologicznych modeli konsumpcji.
Dziś mają różne choroby, jak alergie i astmy. I walczą, by ochronić przed tym
swe dzieci. Wybierają więc żywność od lokalnych rolników, która wyrosła na
zdrowej ziemi. Dbają też o kontakt z przyrodą, nie boją się wycieczek do lasu i
kontaktu z dziką przyrodą. Rozwijają duchowość, dbając nie tylko o rozwój
osobisty, ale też o zdrowe relacje swoje i dzieci z innymi ludźmi, ze wspólnotą
kościelną, z Panem Bogiem oraz z przyrodą i zwierzętami.

Katolickie ruchy na rzecz środowiska rosną w siłę. Także w Polsce. Młodzi
wierzący w Chrystusa Polacy są coraz bardziej widoczni. W jaki sposób, proszę
Ojca, stojący jeszcze z boku młodzi ludzie mogą się w ten ruch włączyć?

Nasz Ruch Ekologiczny św. Franciszka z Asyżu (w skrócie REFA) proponuje
tworzenie oddolnych wspólnot, które będą realizować na lokalnym gruncie idee
zawarte w encyklice Laudato si’. To nie muszą być jakieś wielkie akcje, trudne
zadania. Wystarczy, że grupa młodych ludzi zadba o ogród parafialny, zieleń
wokół kościoła czy na cmentarzu. Że w modlitwę i życie we wspólnocie
chrześcijańskiej włączy refleksję nad stworzeniem i pogłębi zainteresowania
przyrodnicze i ekologiczne. Z naszej strony staramy się dokształcać lokalnych
liderów takich wspólnot w tematyce ekologii integralnej i dawać im narzędzia do
efektywnej pracy w miejscu zamieszkania, w szkole, w pracy.

W bardzo pięknym i mądrym „Credo chrześcijańskiego ekologa”, jakie młodzi
ludzie pod wodzą Ojca wypracowali na warsztatach REFA, jest m.in. punkt
dotyczący rodziny i jej zadania w edukacji ekologicznej i wychowaniu „w
szacunku dla każdego życia”. Nasz miesięcznik czytają rodzice, nauczyciele i
wychowawcy. Jakich praktycznych rad udzieliłby im Ojciec w związku z tym
punktem Credo?

Nigdy dość przypominania, że otrzymaliśmy Ziemię w darze. Ona jest naszym
jedynym domem oraz miejscem życia nas i wszystkich stworzeń. Wdzięczność za dar
życia jest też zobowiązaniem do służby światu, ludziom i całemu stworzeniu.
Myślę, że rodzice, wychowawcy i nauczyciele wiedzą, jak trudne jest pełne
pozytywne przedstawienie chrześcijańskiej wizji świata, człowieka i naszej troski
o życie. Zatem, mówiąc o chrześcijańskiej edukacji ekologicznej, chcę
podkreślić coś jeszcze. Ekologia to nauka o relacjach między nami a innymi
elementami ekosystemu, o relacjach w ekosystemie – i te relacje można różnie
postrzegać. Papież Franciszek podkreśla cztery takie relacje: relacja do
przyrody, którą opisuje ekologia przyrodnicza, moja relacja do bliźnich, czyli
ekologia społeczna, także relacja do samego siebie – moje ciało też jest
ekosystemem i mogę o nie dbać albo je niszczyć. Oraz relacja najważniejsza –
relacja do Boga, której harmonię można nazwać ekologią duchową. Wiemy, że każda
z tych relacji może być dobra, właściwa, harmonijna lub zaburzona i toksyczna,
a wtedy szukamy przyczyn tych zatruwających toksyn. Dodam, że w żadnym innym podręczniku do ekologii nie znajdziemy tak obszernego, rozległego sposobu myślenia
ekologicznego, jak w nauczaniu społecznym Kościoła. A budowanie takich
zdrowych, harmonijnych relacji oraz uzdrawianie tych chorych, zaburzonych, to
nieustanne zadanie pedagogiczne dla nas wszystkich.

***

o. Stanisław Jaromi OFMConv - filozof
i ekolog, od ponad 30 lat zaangażowany w chrześcijańską aktywność ekologiczną,
wieloletni delegat franciszkanów ds. sprawiedliwości, pokoju i ochrony
stworzenia, przewodniczący Ruchu Ekologicznego św. Franciszka z Asyżu – REFA i
szef portalu www.swietostworzenia.pl. Laureat kilku nagród, w tym Medalu
Polskiej Niezapominajki, przyznawanej przez przyrodników, i kościelnej Nagrody
im. bpa R. Andrzejewskiego. Obdarzony tytułem Człowiek Roku Polskiej Ekologii
2016.

Reklama

Dodaj nową odpowiedź

Image CAPTCHA
Sklep

polecamy

"Życie według jutrzenki" jest już szesnastym tomikiem z serii „Krótkie opowiadania dla...

12,90 zł

Książeczka ta zawiera małe historyjki i kilka myśli, maleńkich pigułek mądrości duchowej...

13,90 zł

Mocne świadectwo Katarzyny ukazuje, jak łatwo człowiek może oderwać się od Boga, licząc...

23,00 zł

Antologia jest niewielkim wyborem tekstów z różnorakich publikacji, wystąpień,...

44,90 zł

Ta książka jest biografią św. Jana Bosko: od urodzenia, przez trudne lata dojrzewania,...

29,90 zł

Zbiór 133 ćwiczeń teatralnych, które w wielu sytuacjach mogą służyć także jako ćwiczenia...

10,90 zł

św. Jan Bosko

Książka ta nie jest biografią Księdza Bosko, lecz zbiorem faktów i wyjątkowych dokumentów...

35,00 zł

Z typowej, niektórzy powiedzą banalnej, biografii Świętego Lodovico Gasparini (reżyseria...

4,99 zł

„Wspomnienia Oratorium” św. Jana Bosko są jedną z najbardziej osobistych, być może...

25,00 zł

Antologia jest niewielkim wyborem tekstów z różnorakich publikacji, wystąpień,...

44,90 zł

Ksiądz Bosko na polecenie papieża Piusa IX, spisał dzieje pierwszych 40 lat swego życia....

11,88 zł

Dzieje św. Jana Bosko w pigułce ‒ tak można opisać tę bardzo syntetyczną biografię...

24,90 zł

książka

Rozważania drogi krzyżowej dla zabieganych, niecierpliwych i szukających pokoju serca

14,90 zł

Opowiadania Bruno Ferrero w sposób obrazowy i czuły ukazują różne sytuacje, a ich...

13,90 zł

Ta książka jest biografią św. Jana Bosko: od urodzenia, przez trudne lata dojrzewania,...

29,90 zł

Książka z opowiadaniami świątecznymi powstała, aby towarzyszyć nam w najmilszym i...

24,90 zł

W książce "Bohaterska Piątka", którą ponownie oddajemy w ręce czytelników, ks. Leon...

19,90 zł

32 rysunki do kolorowania, które przeprowadzają dziecko przez najważniejsze miejsca i...

5,90 zł

opowiadania dla ducha

Ta książka spokojnie idzie pod prąd, sugerując proste i dostępne dla wszystkich sposoby...

18,00 zł

W tej książce czytelnik znajdzie 365 krótkich opowiadań. Jedna taka historia na dzień to...

39,90 zł

Kolejna pozycja z serii ilustrowanych książek autorstwa B. Ferrero, zawierająca małe...

13,90 zł

Bruno Ferrero próbuje dowieść, że chrześcijaństwo jest najprostszą droga do prawdy, a...

18,00 zł

Ta książeczka pragnie opowiedzieć najmłodszym o pięknie i znaczeniu Eucharystii....

12,20 zł

"Życie według jutrzenki" jest już szesnastym tomikiem z serii „Krótkie opowiadania dla...

12,90 zł

przypinki

Przypinka o średnicy 37 mm na każdą okazję.

3 zł

Przypinka o średnicy 37 mm na każdą okazję.

3 zł

Przypinka o średnicy 37 mm na każdą okazję.

3 zł

Przypinka o średnicy 37 mm na każdą okazję.

3 zł

Przypinka o średnicy 37 mm na każdą okazję.

3 zł

Przypinka o średnicy 37 mm na każdą okazję.

3 zł