Kościół się liczy

Dodano: 24 styczeń 2007 r.

W ciągu kilkunastu lat podwoiła się w Polsce liczba osób uznających się za głęboko wierzące. Dla wielu z nas wiara przestaje być jedynie tradycją i przyzwyczajeniem, a staje się świadomą decyzją, wpływającą na codzienne życie.

Polska znajduje się wśród pięciu państw Unii Europejskiej, których mieszkańcy w ponad 90 proc. deklarują się jako chrześcijanie. Oprócz katolickich Irlandii i Malty jest także prawosławna Grecja i luterańska Finlandia. Według badań przeprowadzonych w 2002 r., za wierzących uznało się 92 proc. dorosłych Polaków, w tym głęboko wierzący stanowili 19,8 proc. Cztery lata wcześniej odsetek osób wierzących wynosił 82,2 proc.

Tarnów bezkonkurencyjny

Od dziesięciu lat Instytut Statystyki Kościoła Katolickiego pod kierunkiem ks. prof. Witolda Zdaniewicza SAC prowadzi badania religijności Polaków. Nigdzie w Europie nie przeprowadza się tak dokładnych i szczegółowych badań w tej dziedzinie. Ankieterzy ISKK przebadali do tej pory dwanaście diecezji w różnych regionach kraju, w sumie ponad 10 tys. respondentów. Wiedza i praktyki religijne, stosunek do religii i Kościoła, postawy społeczne, polityczne i moralne, zwyczaje religijne, integracja z diecezją, parafią i środowiskiem lokalnym to główne zagadnienia, na temat których wypowiadali się ankietowani. Niekwestionowanym liderem okazała się diecezja tarnowska, dobrze wypadły też archidiecezja lubelska oraz diecezje sandomierska i łomżyńska. Na przeciwległym biegunie znalazły się diecezja włocławska i archidiecezje łódzka oraz warszawska. Wyniki badań socjologicznych nie mogą być jednak traktowane jako wartościująca ocena stanu religijności w diecezjach, twierdzi ks. Zdaniewicz.

Kościoły tak samo pełne

W 2005 roku w Polsce w niedzielnych Mszach św. uczestniczyło 45 proc. katolików (to tzw. wskaźnik domincantes), a 16,5 proc. przystąpiło do Komunii (wskaźnik communicantes). Rok wcześniej wskaźnik domincantes wynosił 43,2 proc., a communicantes 15,6 proc., natomiast w 2003 r. w niedzielnych nabożeństwach brało udział 46 proc. wiernych, a 16,9 proc. przyjęło Komunię. Widać więc, że obydwa parametry religijności utrzymują się od kilku lat na podobnym poziomie. Jednak w porównaniu z latami 80. możemy zauważyć znaczący wzrost liczby osób przyjmujących Eucharystię. W roku 1980 stanowili oni 7,8 proc., w 1986 - 10,4 proc., a w 2000 aż 19,4 proc. wiernych. To wyraźny skutek pogłębiania się naszej religijności. W roku 2005 największy odsetek osób uczestniczył w niedzielnych Mszach w diecezji rzeszowskiej (71,1 proc.) oraz tarnowskiej (70,7 proc.), a Komunię procentowo najwięcej osób przyjęło również w diecezji tarnowskiej (23,1 proc.) oraz opolskiej (22,1 proc.).

Rewolucja obyczajowa?

Często postrzegamy wiarę i religię jako pojęcia prawie identyczne, niosące w zasadzie tę samą treść. Zapominamy, że choć człowiek religijny najczęściej jest wierzący, to jednak osoba wierząca nie zawsze bywa religijna. Również moralność niejednokrotnie nie jest związana z religijnością. Zdaniem ks. prof. Janusza Mariańskiego, socjologa religii z KUL-u, dotyczy to zwłaszcza moralności małżeńskiej, która w naszym społeczeństwie kształtuje się niezależnie od religii. - Postawy wybiórcze wobec nauczania Kościoła ujawniają się najbardziej w dziedzinie moralności seksualnej - uważa ks. Mariański. Jak wynika z badań, współżycie przed ślubem kościelnym uznaje za dopuszczalne bez zastrzeżeń od 14,5 proc. (diecezja tarnowska) do 55,4 proc. (archidiecezja warszawska) pytanych katolików. Inaczej wygląda kwestia wierności małżeńskiej. W badanych diecezjach ponad 75 proc. katolików uznaje zdradę małżeńską za czyn niedopuszczalny moralnie, a tylko nieliczni za wyraźnie dozwolony. Świadczy to, jak cenną wartością pozostaje nadal wierność małżeńska.