ks. Sylwester Jędrzejewski SDB

Dlaczego Bóg Starego Testamentu wydaje się taki okrutny?

z cyklu Pytamy teologa

Dodano: 17 marzec 2016 r.

Jak pogodzić przykazanie "Nie zabijaj" z nakazem kamieniowania za zdradę męża? – pyta Staszek. O odpowiedź poprosiliśmy biblistę.

fot. fotos.schuldekanat CC/Flickr.com

Bóg powiedział, żeby nie zabijać i jednocześnie żeby zatłuc kamieniami na śmierć kobietę, która zdradzi męża. Poza tym jest cała lista czynów, za które grozi śmierć. Bóg w Starym Testamencie niejednokrotnie jest potworem, który morduje swój lud i wybija go bez litości. Osobiście nie godzę się na taki wizerunek Boga i jeżeli naprawdę taka jest Jego natura, to nie wiem, czy chcę być jego wyznawcą. Poza tym surowe prawa, które dał w Starym Testamencie, nie mają absolutnie nic wspólnego z religią pokoju, miłości, miłosierdzia, pomocy, wybaczenia i szacunku, jaką szerzył jego Syn. - Staszek

Tekst nie ma charakteru pytania, a stanowi raczej rodzaj osobistej oceny, która może prowadzić do negatywnej decyzji wiary w Boga, objawiającego się w Starym Testamencie. Rzeczywiście, lektura tekstów Starego Testamentu, bez uwzględnienia kontekstu historycznego i kulturowego, może być szokująca. Był taki czas, że m.in. z tego powodu, nie zalecano – a nawet wręcz zabraniano – lektury niektórych tekstów Starego Testamentu. Działo się tak nawet w studiach teologicznych. Dopiero rozwój nauki, w oparciu o odkrycia archeologiczne, badania języków biblijnych, studia nad literaturą starożytną i studia porównawcze, oraz aplikowanie tych osiągnięć do studiów nad tekstami Biblii, pozwolił na podstawowy wniosek: rozwijający się (ewoluujący) obraz Boga w Starym Testamencie jest adekwatny do ówczesnej kultury. Został więc wyrażony i zapisany w języku i pojęciach, używanych w tamtych, odległych czasach. I był zgodny z ówczesnym postrzeganiem różnych bóstw, które miały pełnić funkcję opiekuńczą. Funkcja taka domagała się tego, aby było to bóstwo dominujące nad innymi, silniejsze. Widziano zatem i Boga Izraela jako opiekuna swojego ludu, zwyciężającego wszelkie przeciwności. Dodać należy, że Bóg w ujęciu Starego Testamentu, konfrontowany był ciągle z innymi bóstwami. Jego pojęcie rodziło się zatem w konfrontacji: najpierw z politeizmem (mnogość równoprawnych bóstw), potem z henoteizmem (mój bóg jest „lepszy” od innych bóstw), aby ostatecznie przybrać formę monoteizmu (mój/nasz Bóg jest jeden, potem jedyny; inne są nicością).

Kultura tamtych czasów sprawiła i to, że równie okrutna była obyczajowość. Stąd normy religijne odzwierciedlały tak okrutną obyczajowość. Zabijanie okrutne, kamieniowanie czy wyrzucanie poza społeczność (co równało się praktycznie śmierci), niestety okrutne, trudne jest współcześnie do zrozumienia. Ale do takiego wniosku prowadził długi proces. Jego zasadniczą cezurę (przedział) stanowiło definitywne objawienia Boga w Jezusie Chrystusie, Synu Bożym.    

Sam powiedział o sobie, że nie przyszedł znieść Prawa, ale je wypełnić (Mt 5,17). Jezus zatem w swoim prawodawstwie nie przekreśla wcześniejszych zasad prawa religijnego, ale nakazuje skonfrontować je z miłością Boga, jako Jego istotą. Człowieka wszak stworzył Bóg na swój obraz i podobieństwo (Rdz 1,26). Dlatego Jezus mówi: Lecz biada wam, faryzeuszom, bo dajecie dziesięcinę z mięty i ruty, i z wszelkiego rodzaju jarzyny, a pomijacie sprawiedliwość i miłość Bożą. W ten sposób Jezus wraca i przywraca pierwotne i prawdziwe oblicze Boga (miłość) oraz zasadę sprawiedliwości, która ma rządzić ludzką społecznością. Naturą Boga – z której wynikają zasady życia człowieka – nie jest zatem okrucieństwo, ale – jak pisze św. Paweł – jest nią miłość Boża: Miłość nie wyrządza zła bliźniemu. Przeto miłość jest doskonałym wypełnieniem Prawa (Rz 13,10).

Podsumowując: Bóg objawiał się człowiekowi zgodnie z uwarunkowaniami kultury, w której człowiek żył (Wielokrotnie i na różne sposoby przemawiał niegdyś Bóg do ojców naszych przez proroków – Hbr 1,1).  Wyjaśnienie teologiczne może brzmieć: mówił do ludzi tak, jak mogli Go wówczas zrozumieć; linia biegnie aż do pełni czasów (Gal 4; Hbr 1,1) kiedy wyraził się poprzez Syna (wiele przypowieści ewangelicznych, obrazujących Boga, np. o marnotrawnym synu).
Normy/przepisy religijne, tworzone były przez ludzi, a służyły dla wyrażenia totalnej odmienności tego Boga od innych bóstw  oraz totalnej odrębności tego ludu (Izraela), który sobie wybrał, od innych narodów. Mówiąc o sobie, Bóg jednocześnie mówił o człowieku. Kulturowe uzasadnienie Boga okrutnego jest analogiczne z ówczesnym kulturowym okrucieństwem człowieka - stąd takie okrutne normy życia społecznego i indywidualnego. Aż wreszcie powiedział wszystko o sobie i wszystko o człowieku: obraz Boga Ojca w człowieku wyraziło człowieczeństwo Jego Syna Jezusa, który dał się zabić dla naszego zbawienia. Tę drogę zbawienia kontynuuje w nas poprzez nasze życie w Kościele Duch Święty, który jest w nas sprawcą i chcenia i działania (Flp 2,13). Zatem Bóg objawia się teraz poprzez nas i to my, wierzący, realizujemy mniej czy bardziej udolnie religię Boga Najwyższego: religię pokoju, miłości, miłosierdzia, pomocy, wybaczenia i szacunku, jaką głosił Syn Boga żywego, Jezus Chrystus. 


 O autorze:

dr hab. Sylwester Jędrzejewski SDB, adiunkt w katedrze hermeneutyki biblijnej i judaistyki UPJPII w Krakowie, przez wiele lat wychowawca i wykładowca w seminarium salezjanów w Krakowie 

 

 

Jeśli chcesz zadać pytanie teologowi, prześlij je na adres redakcja@bosko.pl.

Dodaj swoją opinię na temat artykułu
(wszystkich opinii: 16)
Reklama
Portret użytkownika Paweł G,
Paweł G, (anonimowy), 14 listopad 2019 r.

Bóg jest przedstawiany jako okrutny i karzący, potwór wręcz żeby elity religijne, kościelne miały BAT w postaci strachu nad ludźmi. Wszak kościół im pomoże, zbawi ich, wyprowadzi , doprowadzi do Boga miłosienrgo, do miłości. Dodatkowo człowiek otrzymał wolna wolę w 100% , a że daje się pasać pasterzom kościelnym to i taki chów jest - strachliwy i posłuszny woli Boga , woli kościoła. bardzo dużo rzeczy w religii się wyklucza, w kościele się wyklucza, w biblii się wyklucza. Nie współgra to w żadnym s topniu. Po prostu mamy się bać i wykonywać to co chce kościół. Jak to się ma do wolnej woli ? niektóre tzw nakazy są wskazówkami typu "nie zabijaj' - owszem lepiej jest nie zabijać niż zabijać ( skutki zabicia kogoś będą zapewne bolesne ).

Portret użytkownika Grzegorz
Grzegorz (anonimowy), 25 październik 2019 r.

W tym temacie polecam artykuł:

https://www.apologetyka.info/ateizm/dlaczego-starotestamentalny-bog-kaza...

Portret użytkownika Anonymous
Anonymous (anonimowy), 10 październik 2019 r.

Prymitywizm objaśniania tej wyzsanej z palca bajki jest jeszcze śmieśniejszy, niż sama bajka. Tu się nic kupy nie trzyma. Zaraz powiedzą, że śmierć oznacza miłość (bo tak sobie przekręcili słówko) i wmówią to dorosłym ludziom (a tych mi szkoda, którzy dosłownie wierzą w takie rzeczy, że teletubisie są przy tym poważną opowieścią). Ja nie potrafię objąć umysłem, jak można zajmować się takimi pierdołami. Żyjcie, jak ludzie, a nie tępe miernoty.

Portret użytkownika selena
selena (anonimowy), 4 wrzesień 2019 r.

Biblia jest instrukcją życia w systemie duchowo - informacyjnym, aby człowiek był świadomy, że Bóg Wszechmogący stworzył system. Jezus Zbawiciel jest wzorem człowieka dla człowieka, aby w systemie, myślami, słowami i uczynkami nie czynić destrukcyjnych falowych zakłóceń, i nie ponieś wiecznej śmierci w tunelu uczynków swoich, naukowo i empirycznie udowodniony. Więcej na blogu...

Portret użytkownika Anonymous
Anonymous (anonimowy), 25 luty 2019 r.

Bóg Starego Testamentu to chyba jeden z najmniej sympatycznych bohaterów literackich: zawistny (i dumny z tego), małostkowy i niesprawiedliwy typ, z manią na punkcie kontrolowania innych i niezdolny do wybaczania, mściwy i żądny krwi zwolennik czystek etnicznych, mizogin, homofob i rasista, dzieciobójca o skłonnościach ludobójczych (oraz morderca własnych dzieci przy okazji), nieznośny megaloman, kapryśny i złośliwy tyran. Ci z nas, którzy od najwcześniejszego dzieciństwa się z nim stykają, nie dostrzegają tego horroru. Dopiero błogosławiona niewiedza stwarza odpowiednią perspektywę. (str.57)

Religia zdołała skutecznie przekonać ludzi, że jest sobie pewien niewidzialny człowiek - gdzieś tam w niebie - który pilnie baczy na wszystko, co robisz, i obserwuje cię każdej minuty i każdego dnia. Ów niewidzialny człowiek ma specjalną listę, na których jest wypisanych dziesięć rzeczy, których on nie chce, żebyś robił. A jeśli zrobisz którąś z tych rzeczy, to ma także specjalne miejsce, pełne dymu i ognia i płomieni i tortur i męczarni, gdzie wyśle cię, byś trwał tam i cierpiał i smażył się, i krztusił, i męczył aż po wieczność... Ale ten człowiek cię kocha!

Richard Dawkins – Bóg urojony

Portret użytkownika i.cz
i.cz (anonimowy), 28 listopad 2018 r.

Autor wyciagnal wlasciwe wnioski
1.Ludzie wymyslili sobie boga wg. wlasnych wyobrazen.
2.Moralnos biblijna nie jest uniwersalna, jest to moralnosc tego czasu. Wiec zadnego wplywu jakiejs wyzszej, bardziej rozwinietej istoty.
Stanislaw Lem napisal ze dowodem na kontakt z wyzszym ummyslem jest przyrost informacji. Tego tu brak.
Te dwa fakty dowodza ze jest to tekst napisany przez ludzi. Bez jakiekolwiek "pomocy" istoty rozumniejszej niz owczesni ludzie. Wyzsza istota nie mgla wyranie powiedziec ze niewolnictwo jest zle? Zabijanie za zbieranie chrustu w szabat? A tu mamy instrukcje jak sprzedac corke w niewole i nalaz zabicia pracujacych w szabat.
Zamiast zakazywac jedzenie miesa wieprzowego wyzsza istota kazala by te mieso rozdrobnic i dobrze wygotowac. I popijac alkoholem. Albo podpowiedziec jak zbudowac mikroskop. A tu mamy "madrosc" wsiowego glupka.

Portret użytkownika obywatel L
obywatel L (anonimowy), 21 czerwiec 2019 r.

Jeśli by im kazał zudowac mikroskop to by zwariowali, jeśli by kazała rodrabniać mięso to może kilka razy by to zrobili. Potem by olali. Tacy są ludzie.

Portret użytkownika Anonymous
Anonymous (anonimowy), 8 czerwiec 2018 r.

Jeżeli ktoś chce wiedzieć jaki jest Bóg - niech patrzy na Chrystusa, bo On jest pełnym obrazem Ojca . Dlatego radziłabym zaczynac czytanie Pisma Świętego od Nowego Testamentu. Bóg tak kocha kazdego człowieka ze postanowił go zbawić cierpiąc męki i umierając za niego na krzyżu. Pan Bóg dał nam największy z mozliwych dowód Swojej miłości! "Bo nikt nie ma większej miłości od tej, gdy ktoś zycie oddaje za przyjaciół swoich". Jakze wielka to miłość! Pan Bóg jest samą Miłością, Dobrocią, Miłosierdziem, Prawdą! Nie ma w Nim ŻADNEJ nieprawości! Wszelkie takie podejrzenia trzeba odrzucać a Stary Testament rozważac pamiętając o tym jaki jest Bóg (Miłość, Dobroć, Prawda, Miłosierdzie) i pytać Pana z pokorą i miłością:"Panie, przecież Ty jesteś samą Miłością, Dobrocią i Miłosierdziem, nie rozumiem tego i tego. Proszę, jeżeli zechcesz udzielić mi tej łaski, spraw abym to z pomocą Ducha Świętego zrozumiał/zrozumiała."

Zawsze o tym nalezy pamiętac (choćby się waliło i paliło) , ze Pan Bóg jest Dobry, Prawy, Milosierny i Kochający, bo inaczej to się pobłądzi i oddali się człowiek od prawdy. I mimo ze czegos nadal nie rozumiemy (bo wszystkiego i tak nie pojmiemy) to trzymajmy sie tego co jest pewne i co rozumiemy czyli jaki jest Bóg (a pełny Jego Obraz znajdujemy w Nowym Testamencie - Pan Jezus,ktory objawia nam Ojca).

Oh. Jak to wspaniale ze mamy TAKIEGO własnie Boga, a nie Boga ktory byłby bezlitosnym tyranem!!!!

Portret użytkownika Anonymous janusz
Anonymous janusz (anonimowy), 30 wrzesień 2018 r.

Twoja wypowiedź to taki bełkot o "miłości, miłosierdziu, prawości nie mających poparcia w faktach. Nawet biblijnych. Mówisz że trzeba czytać tylko to co jest o miłości a to co jest o okrucieństwie to czytać pamiętając że to i tak tylko miłośc... No idiotyczne do granic. Stary testament jest integralną częścią opowieści o Bogu. Nie można jej negować i tłumaczyć jako niezrozumiałą dla nas. Słowa są słowami. Czegoż mam nie rozumieć. Okrucieństwo jest okrucieństwem. Jeżeli bóg jest wszechmocny to zamiast mordować, powinien jednym skinieniem sprawić żeby ludzie byli dobrzy. Jeżeli jest wszechwiedzący to powinien wiedzieć jak będzie postępował człowiek... że będzie zły i okrutny. Może właśnie taki stał sie człowiek na wzór swojego boga???? Ta bajka nie trzyma się kupy. Takie maleńkie ale... Skąd wzięły sie inne narody poza Żydami skoro ich nie stworzył bóg... Przecież Żydzi byli zniewoleni przez Rzymian nie stworzonych przez boga. Czemy miłosierny bóg nie sprawił swoją wszechmocą, żeby Rzymianie ich uwolnili / czemu dopuścił żeby jego wybrany lud popadł w niewolę / tylo musiał mordować ich okrutnie ??? I na koniec. Co oznacza , że Jezus swoją śmiercią "zbawił ludzi"??? Że bóg przestał już ich mordować /np. II wojna światowa - 60 mln ofiar , tsunami i 250 mln zbitych w ciągu kilku godzin i to na urodziny syna jakby w prezencie....- wszak bóg jest sprawcą wszystkiego / czy że ludzie będą lepsi... To już żart... Więc po co bóg ojciec zamordował swojego syna, też boga / ???!!! / w okrutny sposób....

Portret użytkownika GentRAZ
GentRAZ (anonimowy), 6 czerwiec 2018 r.

Artykuł to bełkot, który nie odpowiada na pytania tylko podaje własne i na nie odpowiada.
Już w czasach adama bóg był okrutny, i kierował się dobrem większego ogółu niż zasady moralnośći dając władze Lamek'owi...i te chore teksty ze starego testamentu, tak samo kierujące się zwierzęcym przetrwaniem a nie prawda i moralnoscia. Nastepnie przychodzi jezus i mówi o moiłości do boga i bliznich - to wszytstko jest co najmniej dziwne.

I ostatnie by nie było za długo, Jak bóg kiepsko używa swoich mocy... w raju + te plagi i inne śmiesznie wygladajace posunięcia nawet dla prymitywnego i wasko myślacego człowieka jak ja/my ... Wystarczyło dla przykładu objawic sie faraonowi i decydujacym ludzia, postraszyc ich by sie az zesrali na miejscu zamias wysyłac mojzesza i zabijac ludzi od tak lub zrobic by w nocy stracili wszyscy przytomnosc i pojawili sie rano w ziemi obiecanej ALE NIE ON CHCIAŁ TYLKO PRZEDŁUZENIA GATUNKU, A NIE GŁUPICH MENTALNEI NIEWOLNIKÓW !!!

A do artykułu, skoro on nie ma konkurencji to dlaczego musiał byc taki okutny i emanować swoją wyższość...

lużne Wnioski: Bóg ,wygląda jakby nas CHODOWAŁ(może jako baterie) i liczy się przetrwanie, nie wiadomo o co w tym chodzi.

Wierze w boga i mam do niego żal i nie rozumiem tego góvvna do okoła, dobranoc

Dodaj nową odpowiedź

Image CAPTCHA
Sklep

polecamy

"Życie według jutrzenki" jest już szesnastym tomikiem z serii „Krótkie opowiadania dla...

12,90 zł

Książka z opowiadaniami świątecznymi powstała, aby towarzyszyć nam w najmilszym i...

24,90 zł

Ta książka jest biografią św. Jana Bosko: od urodzenia, przez trudne lata dojrzewania,...

29,90 zł

Książeczka ta zawiera małe historyjki i kilka myśli, maleńkich pigułek mądrości duchowej...

13,90 zł

Antologia jest niewielkim wyborem tekstów z różnorakich publikacji, wystąpień,...

44,90 zł

Jak dobrze i mądrze budować relację z nastolatkami? Jak dojrzale rozmawiać z tymi,...

38,90 zł

św. Jan Bosko

Z typowej, niektórzy powiedzą banalnej, biografii Świętego Lodovico Gasparini (reżyseria...

4,99 zł

Ksiądz Bosko na polecenie papieża Piusa IX, spisał dzieje pierwszych 40 lat swego życia....

11,88 zł

Książka ta nie jest biografią Księdza Bosko, lecz zbiorem faktów i wyjątkowych dokumentów...

35,00 zł

Dzieje św. Jana Bosko w pigułce ‒ tak można opisać tę bardzo syntetyczną biografię...

24,90 zł

Antologia jest niewielkim wyborem tekstów z różnorakich publikacji, wystąpień,...

44,90 zł

„Wspomnienia Oratorium” św. Jana Bosko są jedną z najbardziej osobistych, być może...

25,00 zł

książka

Książeczka zawiera krótkie opowiadania dla ducha i kilka myśli - maleńkie pigułki...

13,90 zł

32 rysunki do kolorowania, które przeprowadzają dziecko przez najważniejsze miejsca i...

5,90 zł

„Wspomnienia Oratorium” św. Jana Bosko są jedną z najbardziej osobistych, być może...

25,00 zł

Bohaterowie tomiku ciągle się czegoś uczą. Czasami przypominają sobie, że mają serce,...

12,90 zł

Mocne świadectwo Katarzyny ukazuje, jak łatwo człowiek może oderwać się od Boga, licząc...

23,00 zł

Ta książka spokojnie idzie pod prąd, sugerując proste i dostępne dla wszystkich sposoby...

18,00 zł

opowiadania dla ducha

Z serii ilustrowanych książek zawierających małe opowieści oraz refleksje i sentencje....

13,90 zł

"Życie według jutrzenki" jest już szesnastym tomikiem z serii „Krótkie opowiadania dla...

12,90 zł

Ze śmiercią spotykamy się wszyscy i wszyscy ją przeżywamy, jednym razem łatwiej, innym...

10,90 zł

Książka jest zbiorem opowiadań na poszczególne dni adwentu i w ten sposób przygotowuje do...

34,40 zł

365 krótkich opowiadań, historii i złotych myśli, które dotychczas były porozrzucane po...

38,00 zł

To kolejna książka z opowiadaniami Bruna Ferrero, która pomaga wejść w świat wiary...

12,20 zł

przypinki

Przypinka o średnicy 37 mm na każdą okazję.

3 zł

Przypinka o średnicy 37 mm na każdą okazję.

3 zł

Przypinka o średnicy 37 mm na każdą okazję.

3 zł

Przypinka o średnicy 37 mm na każdą okazję.

3 zł

Przypinka o średnicy 37 mm na każdą okazję.

3 zł

Przypinka o średnicy 37 mm na każdą okazję.

3 zł