ks. Sylwester Jędrzejewski SDB

Dlaczego Bóg Starego Testamentu wydaje się taki okrutny?

z cyklu Pytamy teologa

Dodano: 17 marzec 2016 r.

Jak pogodzić przykazanie "Nie zabijaj" z nakazem kamieniowania za zdradę męża? – pyta Staszek. O odpowiedź poprosiliśmy biblistę.

fot. fotos.schuldekanat CC/Flickr.com

Bóg powiedział, żeby nie zabijać i jednocześnie żeby zatłuc kamieniami na śmierć kobietę, która zdradzi męża. Poza tym jest cała lista czynów, za które grozi śmierć. Bóg w Starym Testamencie niejednokrotnie jest potworem, który morduje swój lud i wybija go bez litości. Osobiście nie godzę się na taki wizerunek Boga i jeżeli naprawdę taka jest Jego natura, to nie wiem, czy chcę być jego wyznawcą. Poza tym surowe prawa, które dał w Starym Testamencie, nie mają absolutnie nic wspólnego z religią pokoju, miłości, miłosierdzia, pomocy, wybaczenia i szacunku, jaką szerzył jego Syn. - Staszek

Tekst nie ma charakteru pytania, a stanowi raczej rodzaj osobistej oceny, która może prowadzić do negatywnej decyzji wiary w Boga, objawiającego się w Starym Testamencie. Rzeczywiście, lektura tekstów Starego Testamentu, bez uwzględnienia kontekstu historycznego i kulturowego, może być szokująca. Był taki czas, że m.in. z tego powodu, nie zalecano – a nawet wręcz zabraniano – lektury niektórych tekstów Starego Testamentu. Działo się tak nawet w studiach teologicznych. Dopiero rozwój nauki, w oparciu o odkrycia archeologiczne, badania języków biblijnych, studia nad literaturą starożytną i studia porównawcze, oraz aplikowanie tych osiągnięć do studiów nad tekstami Biblii, pozwolił na podstawowy wniosek: rozwijający się (ewoluujący) obraz Boga w Starym Testamencie jest adekwatny do ówczesnej kultury. Został więc wyrażony i zapisany w języku i pojęciach, używanych w tamtych, odległych czasach. I był zgodny z ówczesnym postrzeganiem różnych bóstw, które miały pełnić funkcję opiekuńczą. Funkcja taka domagała się tego, aby było to bóstwo dominujące nad innymi, silniejsze. Widziano zatem i Boga Izraela jako opiekuna swojego ludu, zwyciężającego wszelkie przeciwności. Dodać należy, że Bóg w ujęciu Starego Testamentu, konfrontowany był ciągle z innymi bóstwami. Jego pojęcie rodziło się zatem w konfrontacji: najpierw z politeizmem (mnogość równoprawnych bóstw), potem z henoteizmem (mój bóg jest „lepszy” od innych bóstw), aby ostatecznie przybrać formę monoteizmu (mój/nasz Bóg jest jeden, potem jedyny; inne są nicością).

Kultura tamtych czasów sprawiła i to, że równie okrutna była obyczajowość. Stąd normy religijne odzwierciedlały tak okrutną obyczajowość. Zabijanie okrutne, kamieniowanie czy wyrzucanie poza społeczność (co równało się praktycznie śmierci), niestety okrutne, trudne jest współcześnie do zrozumienia. Ale do takiego wniosku prowadził długi proces. Jego zasadniczą cezurę (przedział) stanowiło definitywne objawienia Boga w Jezusie Chrystusie, Synu Bożym.    

Sam powiedział o sobie, że nie przyszedł znieść Prawa, ale je wypełnić (Mt 5,17). Jezus zatem w swoim prawodawstwie nie przekreśla wcześniejszych zasad prawa religijnego, ale nakazuje skonfrontować je z miłością Boga, jako Jego istotą. Człowieka wszak stworzył Bóg na swój obraz i podobieństwo (Rdz 1,26). Dlatego Jezus mówi: Lecz biada wam, faryzeuszom, bo dajecie dziesięcinę z mięty i ruty, i z wszelkiego rodzaju jarzyny, a pomijacie sprawiedliwość i miłość Bożą. W ten sposób Jezus wraca i przywraca pierwotne i prawdziwe oblicze Boga (miłość) oraz zasadę sprawiedliwości, która ma rządzić ludzką społecznością. Naturą Boga – z której wynikają zasady życia człowieka – nie jest zatem okrucieństwo, ale – jak pisze św. Paweł – jest nią miłość Boża: Miłość nie wyrządza zła bliźniemu. Przeto miłość jest doskonałym wypełnieniem Prawa (Rz 13,10).

Podsumowując: Bóg objawiał się człowiekowi zgodnie z uwarunkowaniami kultury, w której człowiek żył (Wielokrotnie i na różne sposoby przemawiał niegdyś Bóg do ojców naszych przez proroków – Hbr 1,1).  Wyjaśnienie teologiczne może brzmieć: mówił do ludzi tak, jak mogli Go wówczas zrozumieć; linia biegnie aż do pełni czasów (Gal 4; Hbr 1,1) kiedy wyraził się poprzez Syna (wiele przypowieści ewangelicznych, obrazujących Boga, np. o marnotrawnym synu).
Normy/przepisy religijne, tworzone były przez ludzi, a służyły dla wyrażenia totalnej odmienności tego Boga od innych bóstw  oraz totalnej odrębności tego ludu (Izraela), który sobie wybrał, od innych narodów. Mówiąc o sobie, Bóg jednocześnie mówił o człowieku. Kulturowe uzasadnienie Boga okrutnego jest analogiczne z ówczesnym kulturowym okrucieństwem człowieka - stąd takie okrutne normy życia społecznego i indywidualnego. Aż wreszcie powiedział wszystko o sobie i wszystko o człowieku: obraz Boga Ojca w człowieku wyraziło człowieczeństwo Jego Syna Jezusa, który dał się zabić dla naszego zbawienia. Tę drogę zbawienia kontynuuje w nas poprzez nasze życie w Kościele Duch Święty, który jest w nas sprawcą i chcenia i działania (Flp 2,13). Zatem Bóg objawia się teraz poprzez nas i to my, wierzący, realizujemy mniej czy bardziej udolnie religię Boga Najwyższego: religię pokoju, miłości, miłosierdzia, pomocy, wybaczenia i szacunku, jaką głosił Syn Boga żywego, Jezus Chrystus. 


 O autorze:

dr hab. Sylwester Jędrzejewski SDB, adiunkt w katedrze hermeneutyki biblijnej i judaistyki UPJPII w Krakowie, przez wiele lat wychowawca i wykładowca w seminarium salezjanów w Krakowie 

 

 

Jeśli chcesz zadać pytanie teologowi, prześlij je na adres redakcja@bosko.pl.

Reklama
Portret użytkownika WYJAŚNIENIE
WYJAŚNIENIE (anonimowy), 2 luty 2018 r.

TAKI A NIE INNY JEST SENS ODBOSKIEGO POZBAWIANIA ŻYCIA W STARYM TESTAMENCIE: voxdomini.com.pl/ojciec/o_01.htm "Aby żyć wśród ludzi przeze Mnie stworzonych, wybrałem w Starym Testamencie proroków. Pouczyłem ich o Moich pragnieniach, o Moich troskach i Moich radościach, żeby ukazali je wszystkim. Im bardziej szerzyło się zło, tym bardziej Moja dobroć pobudzała Mnie do porozumiewania się z duszami sprawiedliwymi, aby przekazywały Moje polecenia tym, którzy powodowali nieład. Niekiedy musiałem posłużyć się surowością, aby ich odzyskać – a nie karać, gdyż to spowodowałoby jedynie zło – aby ich odwieść od zła i skierować ku ich Ojcu i Stworzycielowi, o którym zapomnieli i przestali Go znać w swej niewdzięczności. Później zło tak zalało serca ludzi, że byłem zmuszony zesłać na
świat nieszczęścia, aby oczyścić człowieka poprzez cierpienie, zniszczenie jego dóbr czy nawet utratę życia. Był potop, zniszczenie Sodomy i Gomory, wojny itp... " "wszyscy ci, którzy wezwą mnie imieniem ojca – choćby tylko jeden raz – nie zginą, ale pewni będą życia wiecznego razem z wybranymi." "Boże mój! Teraz widzę, jak Twoja Miłość do mnie, o Panie, była wielka, a ja stale Cię obrażałem tak złym życiem. Nigdy nie myślałem o Tobie, Panie, mój Ojcze, mój Zbawicielu. Ty widzisz teraz wszystko. Proszę Cię, Panie, o wybaczenie mi całego tego zła, które widzisz we Mnie i które wyznaję w zawstydzeniu. Kocham Cię, mój Ojcze i Zbawicielu."

Portret użytkownika Anonymous
Anonymous (anonimowy), 22 styczeń 2018 r.

Na tym polega wiara, albo wierzysz albo nie. Ty nie chcesz wierzyc, ok- Twoja sprawa. Choc piszac o mitologii sam chcesz w to wierzyc. Nie wszystko wytlumaczysz rozumem.

Portret użytkownika Anonymous
Anonymous (anonimowy), 16 listopad 2017 r.

Biblia to tylko starożytna mitologia, tekst religigijny jakich wiele, nie ma co sobie zawracać głowy takimi bzdurami. Ze starożytnych mitów greckich i rzymskich się śmiejemy i wątpimy że tacy bogowie kiedykolwiek istnieli, a biblię i zawarte w niej niejednokrotnie okrutne treści, Kościół Rzymskokatolicki każe nam traktować jak najbardziej poważnie, wmawiając nam że tete statożytne teksty to natchnione słowo boże? Katolicy biblię znają tylko ze mszy, gdzie czytane są tylko najbardziej znane fragmenty biblii, takie jak Kazanie na Górze, a o niewygodnych fragmentach nie mówi się zupełnie, i pomija takie które demaskują kościół katolicki, jako religię odstępczą? Pytanie brzmi : Skąd wiesz, że to bóg jest tym dobrym, a szatan tym złym? Dlaczego biblia mówi: Bóg jest miłością? Skoro bóg jest miłościwy i dobry, dlaczego najpierw tworzy ludzi, wszystkie zwierzęta, potem się rozmyśla i postanawia ich zabić? Dlaczego dopuszcza się mordów i wyrzyna w pień całe miasta i rodziny? Morduje dzieci, stosuje odpowiedzialność zbiorową? Jak nazwałbyś taką istotę? Czy aby na pewno bogiem? Wyobraź sobie, że taki bóg istnieje. Przerażająca perspektywa. Na szczęście biblia to tylko starożytne mity sprzed trzech tysięcy lat i spisane dla ludzi żyjących wvtamtym okresie, a nie dla nas, żyjących w XXI wieku. Fikcja lieracka, z której powinniśmy się śmiać, niż drzeć ze strachu przed nieistniejącym okrutnym Jahwe. Miała wpływ na kulturę, jest wiele powiedzonek zapożyczonych z biblii takich jak ewa z raju, chodzić od annasza do kajfasza. Nie ma sensu w to wierzyć i traktować jako prawdy wiary, naprawdę. Trzeba to olać, bo zwarjujesz. :) Pozdrawiam serdecznie, więcej luzu w życiu!

Portret użytkownika Miłosław
Miłosław (anonimowy), 22 luty 2018 r.

Dla nas, żyjących w XXI w. i dla tych z wieków minionych aś do I. jest Nowy Testament, także się zgadzam generalnie z Tobą. Ale co teraz powiesz nt. Nowego Przymierza gdy te starotestamentowe argumenty już nie pomogą?

Portret użytkownika Anonymous
Anonymous (anonimowy), 20 luty 2017 r.

Witam,

sa rzeczy ktore nie daja mi spokoju, prawde mowiac po przeczytaniu starego testamentu moja wiara stracila moc. Dlczego Bog w swojej wspanilosci musial utozsamiac sie ludzimy, ktorzy byli wobec Siebie okrutni? nie mogl stanowic przykladu wrecz odwrotnego, aby zlo niwelowac? Bylem przekonany iz nalezy wybaczac blizniemy a nie szukac zemsty. Nie ma w tym ani troche milosci, moralnosci, zrozumienia. Daje mi to tylko wrazenie iz biblia powstala z pomyslu czlowieka, aby zaprowadzic lad i porzadek w spoleczenstwie. Uwazalem ze Koran jest religia nie nawisci jednakze po przeczytaniu starego testamentu musze powiedziec iz nie pomiedzy nimi roznicy

Dodaj nową odpowiedź

Image CAPTCHA
Sklep

Polecamy

Na książeczkę tę składają się małe opowieści oraz kilka refleksji. Jest to coś w rodzaju...

11,80 zł

Masz wątpliwości co do swojego uczucia? Nie wiesz, czy to miłość, czy przelotne...

17,60 zł

365 krótkich opowiadań, historii i złotych myśli, które dotychczas były porozrzucane po...

38,00 zł

Kolorowanka o Eucharystii, która wyjaśnia Mszę Świętą, odwołując się do codziennego życia...

9,90 zł

Zbiór 133 ćwiczeń teatralnych, które w wielu sytuacjach mogą służyć także jako ćwiczenia...

10,90 zł

W tej książce czytelnik znajdzie 365 krótkich opowiadań. Jedna taka historia na dzień to...

39,90 zł

św. Jan Bosko

Książka ta nie jest biografią Księdza Bosko, lecz zbiorem faktów i wyjątkowych dokumentów...

35,00 zł

Napisano kiedyś, że mówienie o życiu księdza Bosko bez wspominania jego snów, to jak...

24 zł

Ksiądz Bosko na polecenie papieża Piusa IX, spisał dzieje pierwszych 40 lat swego życia....

11,88 zł

Słówka na dobranoc są tradycją wybitnie salezjańską. Ostatnio przełożony generalny...

13,20 zł

„Wspomnienia Oratorium” św. Jana Bosko są jedną z najbardziej osobistych, być może...

25,00 zł

Otoczony gromadą chłopców któregoś dnia ksiądz Bosko zapytał jednego z nich: "Co jest...

12,60 zł

książka

Mocne świadectwo Katarzyny ukazuje, jak łatwo człowiek może oderwać się od Boga, licząc...

23,00 zł

Kolorowanka o Eucharystii, która wyjaśnia Mszę Świętą, odwołując się do codziennego życia...

9,90 zł

Z serii ilustrowanych książek zawierających małe opowieści oraz refleksje i sentencje....

11,80 zł

Biografia św. Dominika Savio

14,40 zł

Masz wątpliwości co do swojego uczucia? Nie wiesz, czy to miłość, czy przelotne...

17,60 zł

„Wspomnienia Oratorium” św. Jana Bosko są jedną z najbardziej osobistych, być może...

25,00 zł

opowiadania dla ducha

Z serii ilustrowanych książek zawierających małe opowieści oraz refleksje i sentencje....

11,80 zł

W tej książce czytelnik znajdzie 365 krótkich opowiadań. Jedna taka historia na dzień to...

39,90 zł

Opowieści Bruno Ferrero w serii ilustrowanych książek skłaniających do refleksji. Jest to...

11,80 zł

Bruno Ferrero próbuje dowieść, że chrześcijaństwo jest najprostszą droga do prawdy, a...

18,00 zł

Książeczka opowiada dzieciom o Bogu. Razem z krótkimi historyjkami jest w niej zawarte...

8,40 zł

Książeczka ta zawiera małę historyjki i klka myśli, maleńkich pigułek mądrości duchowej....

11,20 zł

Nikodem - ciuchy dla wiary

Skarpety kościołowe to idealna propozycja dla eleganckich Panów uczęszczających na...

15,00 zł

Koło rybackie - torba. Projekt inspirowany słowami Ewangelii wg. św. Mateusza. Chrystus...

25 zł

Pochwalony - torba. Szara, elegancka, duża i pakowna torba. Kolejny produkt z serii...

39,00

Koszulka inspirowana uzdrowieniem niewidomych pod Jerychem. Jezus dotknął ich oczu, a...

59,00 zł

Projekt powstały w Roku Miłosierdzia. Motywem przewodnim jest Psalm 145, 9. Pan jest...

59,00 zł

Żywienie zbiorowe - koszulka damska. Projekt inspirowany motywem biblijnym mówiącym o...

55 zł