Dawni mistrzowie, wciąż ten sam Bóg

Dodano: 9 wrzesień 2013 r.

„Dawni Mistrzowie/ obywali się bez imion/ ich sygnaturą były/ białe palce Madonny/ albo różowe wieże/ di citta sul mare” – pisał Zbigniew Herbert w jednym ze swoich wierszy. Jak to było możliwe, że artyści takiego pokroju pozostawiali po sobie arcydzieła, nie żądając za nie pośmiertnej sławy? Ile musieli mieć w sobie niepoprawności, by wykraczać poza epokę, tworzyć nowe style i rozwiązania architektoniczne.

Wnętrze katedry św. Eulalii w Barcelonie.

Kiedy Herbert w 1960 roku wracał do Polski z dwuletniej podróży po Europie Zachodniej, wiózł ze sobą wiele spostrzeżeń, które później opublikował w zbiorze esejów zatytułowanych Barbarzyńca w ogrodzie. Barbarzyńca to on – polski pisarz, erudyta, który poczuł się onieśmielony, dziki wobec rajskiej cywilizacji Zachodu. Kamień z katedry to jeden ze szkiców, który na długo zapadł mi w pamięci. Poeta, uciekając przed jedynie estetycznym spojrzeniem krytyka, wolał opisać, „jak kładziony jest kamień na kamień w gotyckiej katedrze”.

Pisał: „Może więc warto zamiast pisać o witrażach, które modulują światło, jak gregoriański śpiew modulował ciszę, i o tajemniczych chimerach, dumających nad otchłanią wieków, pomyśleć, jak ten kamień zawędrował tutaj w górę. A zatem o robotnikach – muratorach, kamieniarzach i architektach i nie o tym, co się działo w ich duszy, kiedy wznosili katedrę, ale jakich używali materiałów, narzędzi i sposobów, a także ile zarabiali. Zamiar skromny, jakby buchalter pisał o gotyku, ale średniowiecze uczy także skromności.”

Istotnie, ilekroć zwiedzam wybraną perłę europejskiego gotyku (a udało mi się zobaczyć ich całkiem sporo), zamieram z wrażenia. Jak w XIII wieku, posługując się zaledwie prymitywnymi narzędziami, można było zbudować ponad stumetrową wieżę? Jak można było postawić potężną katedrę, która zazwyczaj mogła pomieścić znacznie więcej osób niż mieszkańców danego miasta? Owszem, z królewskiego skarbca można było tworzyć cuda, ale to nie tylko sprawa zaplecza finansowego. Zdumiewa przecież nie tylko jakość materiałów, ale przede wszystkim mistrzowski kunszt i rozmach bezimiennych budowniczych. Lubię podsłuchać opowieści przewodników, którzy zawsze dzielą się wieloma historiami i ciekawostkami związanymi z budową katedry.

Zwiedzając ostatnio barcelońską katedrę, usiadłam w bocznej nawie i pozwoliłam sobie na krótką podróż w czasie. Jak to było, gdy świątynia pachniała jeszcze zaprawą murarską? W tych cegłach, w tych sklepieniach ktoś zapisał swoje łzy i wzruszenia. Ktoś, kto żył ponad pół tysiąca lat przed nami. Przychodził, by prosić Boga o zmiłowanie. Modlił się o kawałek chleba, gdy mieszkańcy przymierali głodem, o zdrowie w czasie panoszących się chorób, o życie wieczne, dla dzieci, które zmarły przedwcześnie. Po tych krużgankach chodzili królowie, księżniczki i patriarchowie Kościoła.

Zwiedzanie katedr może przyprawić zbożnego człowieka o rozstrojenie nerwowe. Dzikie tłumy turystów, niegrzeszące dodatkowym okryciem wczasowiczki, błyskające tu i ówdzie flesze. Acz… w tym szaleństwie jest metoda. Pomimo fali turystów, którzy przychodzą celebrować osiągnięcia sztuki, w gotyckich katedrach odnaleźć można spokój. Jak to możliwe? Nie umiem odpowiedzieć, ale takie doświadczenie nieustannie towarzyszy mi, gdy odwiedzam te średniowieczne wizytówki.

Strzeliste konstrukcje wznoszą się prosto do Nieba, szpiczaste wieże przekłuwają chmury, dzielące nas od Raju. W gotyckich katedrach krąży inne powietrze. Tutaj oddycha się Bogiem. Tutaj czuje się Boga całym ciałem. Zwłaszcza latem, gdy temperatura powietrza sięga granic przyzwoitości. Wtedy katedra okazuje się najlepiej klimatyzowaną salą w okolicy, a rozpalona słońcem skóra znajduje ukojenie w chłodzie średniowiecznych murów. Ten specyficzny mikroklimat rzuca na kolana. Dosłownie. Taki cel zapewne przyświecał twórcom gotyckich katedr, których geniuszu nikt już później nie powtórzył.

Herbert do końca życia pozostał agnostykiem, lecz śmiem wątpić, że choć przez chwilę nie rozmawiał z Najwyższym w il Duomo.

Reklama

Dodaj nową odpowiedź

Image CAPTCHA
Sklep

Polecamy

"Życie według jutrzenki" jest już szesnastym tomikiem z serii „Krótkie opowiadania dla...

11,80 zł

365 krótkich opowiadań, historii i złotych myśli, które dotychczas były porozrzucane po...

38,00 zł

Dzieje św. Jana Bosko w pigułce ‒ tak można opisać tę bardzo syntetyczną biografię...

24,90 zł

Mocne świadectwo Katarzyny ukazuje, jak łatwo człowiek może oderwać się od Boga, licząc...

23,00 zł

Zbiór 133 ćwiczeń teatralnych, które w wielu sytuacjach mogą służyć także jako ćwiczenia...

10,90 zł

W tej książce czytelnik znajdzie 365 krótkich opowiadań. Jedna taka historia na dzień to...

39,90 zł

św. Jan Bosko

Otoczony gromadą chłopców któregoś dnia ksiądz Bosko zapytał jednego z nich: "Co jest...

12,60 zł

Słówka na dobranoc są tradycją wybitnie salezjańską. Ostatnio przełożony generalny...

13,20 zł

Książka ta nie jest biografią Księdza Bosko, lecz zbiorem faktów i wyjątkowych dokumentów...

35,00 zł

Albumowe wydanie biografii św. Jana Bosko zawierające zdjęcia archiwalne Świętego. Po...

18,90 zł

Ksiądz Bosko na polecenie papieża Piusa IX, spisał dzieje pierwszych 40 lat swego życia....

11,88 zł

Napisano kiedyś, że mówienie o życiu księdza Bosko bez wspominania jego snów, to jak...

24 zł

książka

Ta książka spokojnie idzie pod prąd, sugerując proste i dostępne dla wszystkich sposoby...

18,00 zł

Pouczająca i inspirująca antologia. William J. Bennett zebrał setki historii, które...

45,00 zł

Kolorowanka o Eucharystii, która wyjaśnia Mszę Świętą, odwołując się do codziennego życia...

9,90 zł

Książeczka zawiera krótkie opowiadania dla ducha i kilka myśli - maleńkie pigułki...

11,80 zł

Książeczka zawiera krótkie opowiadania dla ducha i kilka myśli - maleńkie pigułki...

11,80 zł

Ta książeczka pragnie opowiedzieć najmłodszym o pięknie i znaczeniu Eucharystii....

11,20 zł

opowiadania dla ducha

Książeczka zawiera krótkie opowiadania dla ducha i kilka myśli - maleńkie pigułki...

11,80 zł

«Credo (Wierzę, Wyznanie wiary)» stanowi jedno z największych wyzwań dla katechetów i...

11,20 zł

W tej książce czytelnik znajdzie 365 krótkich opowiadań. Jedna taka historia na dzień to...

39,90 zł

Ta książka spokojnie idzie pod prąd, sugerując proste i dostępne dla wszystkich sposoby...

18,00 zł

Książeczka ta zawiera małę historyjki i klka myśli, maleńkich pigułek mądrości duchowej....

11,20 zł

Książka jest zbiorem opowiadań na poszczególne dni adwentu i w ten sposób przygotowuje do...

24,00 zł

Nikodem - ciuchy dla wiary

Żywienie zbiorowe - koszulka damska. Projekt inspirowany motywem biblijnym mówiącym o...

55 zł

Nasz fartuch to absolutny "must have" w kuchni każdej porządnej i nieporządnej pani domu...

65,00 zł

Koło rybackie - torba. Projekt inspirowany słowami Ewangelii wg. św. Mateusza. Chrystus...

25 zł

Czapka "Pochwalony!" w kultowym kroju - truckerka. Siateczka zapewnia doskonałą...

39 zł

Projekt powstały w Roku Miłosierdzia. Motywem przewodnim jest Psalm 145, 9. Pan jest...

59,00 zł

Mojżesz koszulka męska. Projekt inspirowany fragmentem Księgi Wyjścia. "Mojżesz wyciągnął...

55 zł