Kasia Jagodzińska

Wszyscy byli opuszczeni

Dodano: 16 grudzień 2015 r.

Simin i Nader to irańskie małżeństwo w trakcie rozwodu. Ona chce wyjechać za granicę, by znaleźć lepsze warunki dla nastoletniej córki, on chce zostać, bo musi opiekować się chorym na Alzheimera ojcem. Sytuacja rodzinna diametralnie się pogarsza, kiedy do opieki nad ojcem Nader zatrudnia ciężarną opiekunkę.

W sumie jest to dość prosty ciąg przyczynowo-skutkowy – opiekunka Razieh nie mówi, że jest w ciąży, co więcej nie informuje o podjętej pracy swojego męża, Hodjata. Nader nie widzi, że Razieh jest w ciąży i ją zatrudnia. Razieh idzie do lekarza w czasie pracy, ale wstydzi się do tego przyznać, więc nikomu o tym nie mówi, zostawia natomiast ojca Nadera przywiązanego do łóżka, w konsekwencji czego staruszek prawie umiera. Kiedy Nader się o tym dowiaduje, wypycha Razieh za drzwi. Kobieta traci dziecko, a Nader zostaje obarczony winą.

Rozstanie to piąty film irańskiego reżysera Asghara Farhadiego (znany m.in. z Co wiesz o Elly) i zostało obsypane praktycznie wszystkimi ważniejszymi nagrodami filmowymi z wyjątkiem BAFTA. Film jest bardzo dobry i na pewno warto go obejrzeć. Jednak nie zgadzam się z większością recenzentów, którzy przedstawiali Simin jako kobietę nietypową jak na irańską rzeczywistość, która wyzwoliła się spod tyranii męża. Jako feministkę, która wzięła sprawy w swoje ręce, jakby był to najważniejszy aspekt filmu. Nic bardziej mylnego.

Otóż wbrew pozorom Simin wcale nie jest nietypową, irańską kobietą. Jest jak najbardziej przeciętną mieszkanką Teheranu. W ogóle świat przedstawiony w filmie nie różni się zbytnio od naszej, zachodniej rzeczywistości – nawet mieszkania wyglądają podobnie. Kobietą, która nie pasuje do otoczenia, nie jest wcale rozwodząca się Simin, ale opiekunka Razieh – skromna, religijna kobieta, która bardzo chce pomóc swojemu bezrobotnemu mężowi. Razieh, ze względu na swoją religijność, ma zupełnie inne podejście do otaczającego ją świata. Wiara w pewien sposób ją ogranicza – o wszystko musi zapytać się duchownego, zwykła pomoc starszej osobie w zmianie ubrań wywołuje u niej spore wątpliwości. Mimo wszystko, uparcie chce osiągnąć swój cel – pieniądze dla zadłużonego Hodjata. To wbrew pozorom silna kobieta, która mimo ograniczeń narzucanych przez tradycję i religię podejmuje wyzwanie i stara się z niego wywiązać.

Ciekawie również są przedstawione relacje między kobietami – między nimi panuje cichy rozejm: nauczycielka, jeden z świadków w śledztwie, z góry oskarża o przemoc Hodjeta kierując się stereotypami (religijny muzułmanin = brak szacunku dla kobiet), Simin nie wierzy Naderowi, tylko automatycznie popiera Razieh i zakłada, że mąż jest winny. Fahradi ukazuje irańskie kobiety, wbrew zachodnim oczekiwaniom, jako silne i niezależne, znające swoje prawa albo do nich dążące.

Ale nie można pominąć również dwóch silnych męskich postaci – Nadera i Hodjeta. Obaj mężczyźni nie są przedstawieni jako znęcający się nad rodzinami fanatycy, wręcz przeciwnie. Każdemu zależy na swojej żonie i starają się ich bronić – mimo że w filmie aktorzy nie okazują sobie głębszych uczuć poprzez typowe dla zachodniej kultury gesty, ponieważ zwyczajnie nie mogą (kwestia kultury i cenzury), wyrafinowana gra aktorów, oszczędne statyczne zachowania sprawiają, że tym wyraźniej widać miłość mężów do żon. Poza tym uważam, że Nader jest najwyrazistszą postacią w Rozstaniu, a odtwórca tej roli Peyman Moaadi w pełni zasłużenie został nagrodzony Srebrnym Niedźwiedziem na Berlinale w 2011.

Jednak najważniejszym aspektem, niesłusznie pomijanym, są relacje rodzic-dziecko. Mamy w filmie trójkę dzieci: Termeh, 11-letnią córkę Simin i Nadera, kilkuletnią Somayeh – córeczkę Razieh i Hodjata oraz ich drugie, nienarodzone dziecko. Śmierć tego ostatniego jest głównym wątkiem, który przyćmiewa los pozostałych dwóch dziewczynek. Moim zdaniem wcale nie Razieh i Hodjat są najbardziej poszkodowani, czy ogólnie kobiety, czy Nader, ale właśnie ta dwójka dzieci. Dziewczynki dogadują się świetnie, jeśli dorośli nie ingerują w ich stosunki. Obie zostały wplątane, nawet wbrew woli, w tę ciężką sytuację, której nie są w stanie w pełni zrozumieć i nikt im jasno tego nie wyjaśnił, tylko traktuje to jako kartę przetargową do własnych celów (Simin i Nader spierają się o opiekę nad córką). Od nich wymaga się decyzji, które nawet dla dojrzałego człowieka są trudne, a co dopiero dla dorastającej dziewczynki. Simin i Nader kierując się dobrem Termeh, kompletnie ją zignorowali. Chcąc jak najlepiej, z jednej strony nie dopuszczają córki do ważnych spraw, zbywają ją, a z drugiej strony stosują zamaskowany szantaż emocjonalny, wymagając od niej poważnych, życiowych decyzji. Dlatego też moim zdaniem osobami najbardziej pokrzywdzonymi, ignorowanymi i pominiętymi w całej sprawie są dzieci, co potwierdza otwarte zakończenie.

Jak to ujął sam reżyser – „Konflikt wybucha pomiędzy dwoma pozytywnymi jednostkami, co sprawia, że widz nie wie, komu sekundować, z czyjego zwycięstwa się cieszyć.” Obie rodziny w pewnych aspektach mają rację. Obie mają dobre intencje, ale nie wszystko idzie zgodnie z planem. Głównym tego powodem jest powszechny brak szczerości. Zbyt wiele niewypowiedzianych słów, z powodu różnych intencji, napędza machinę wzajemnej nienawiści i złości, co prowadzi do fatalnych skutków dla obydwu rodzin.

***
Rozstanie, reż. Asghar Farhadi, Iran 2011.

Tagi: film
Reklama

Dodaj nową odpowiedź

Image CAPTCHA
Sklep

polecamy

Mocne świadectwo Katarzyny ukazuje, jak łatwo człowiek może oderwać się od Boga, licząc...

23,00 zł

Z serii ilustrowanych książek zawierających małe opowieści oraz refleksje i sentencje....

13,90 zł

Ta książka jest biografią św. Jana Bosko: od urodzenia, przez trudne lata dojrzewania,...

29,90 zł

365 krótkich opowiadań, historii i złotych myśli, które dotychczas były porozrzucane po...

38,00 zł

Dzieje św. Jana Bosko w pigułce ‒ tak można opisać tę bardzo syntetyczną biografię...

24,90 zł

Książeczka ta zawiera małe historyjki i kilka myśli, maleńkich pigułek mądrości duchowej...

13,90 zł

św. Jan Bosko

Antologia jest niewielkim wyborem tekstów z różnorakich publikacji, wystąpień,...

44,90 zł

Albumowe wydanie biografii św. Jana Bosko zawierające zdjęcia archiwalne Świętego. Po...

18,90 zł

„Wspomnienia Oratorium” św. Jana Bosko są jedną z najbardziej osobistych, być może...

25,00 zł

Dzieje św. Jana Bosko w pigułce ‒ tak można opisać tę bardzo syntetyczną biografię...

24,90 zł

Z typowej, niektórzy powiedzą banalnej, biografii Świętego Lodovico Gasparini (reżyseria...

4,99 zł

Ta mała antologia powstała z pragnienia docenienia jego nauczania o codziennej modlitwie...

15,90 zł

książka

W książce "Bohaterska Piątka", którą ponownie oddajemy w ręce czytelników, ks. Leon...

19,90 zł

"Życie według jutrzenki" jest już szesnastym tomikiem z serii „Krótkie opowiadania dla...

12,90 zł

To kolejna książka z opowiadaniami Bruna Ferrero, która pomaga wejść w świat wiary...

12,20 zł

Jak dobrze i mądrze budować relację z nastolatkami? Jak dojrzale rozmawiać z tymi,...

38,90 zł

W tej książce czytelnik znajdzie 365 krótkich opowiadań. Jedna taka historia na dzień to...

39,90 zł

Biografia św. Dominika Savio

14,40 zł

opowiadania dla ducha

"Życie według jutrzenki" jest już szesnastym tomikiem z serii „Krótkie opowiadania dla...

12,90 zł

W tej książce czytelnik znajdzie 365 krótkich opowiadań. Jedna taka historia na dzień to...

39,90 zł

To kolejna książka z opowiadaniami Bruna Ferrero, która pomaga wejść w świat wiary...

12,20 zł

Kolejna pozycja z serii ilustrowanych książek autorstwa B. Ferrero, zawierająca małe...

13,90 zł

Z serii ilustrowanych książek zawierających małe opowieści oraz refleksje i sentencje....

13,90 zł

Bohaterowie tomiku ciągle się czegoś uczą. Czasami przypominają sobie, że mają serce,...

12,90 zł

przypinki

Przypinka o średnicy 37 mm na każdą okazję.

3 zł

Przypinka o średnicy 37 mm na każdą okazję.

3 zł

Przypinka o średnicy 37 mm na każdą okazję.

3 zł

Przypinka o średnicy 37 mm na każdą okazję.

3 zł

Przypinka o średnicy 37 mm na każdą okazję.

3 zł

Przypinka o średnicy 37 mm na każdą okazję.

3 zł