nr 32/2005
Mateusz Werner

Janosik i gangster

Marek Perepeczko 1942-2005

Dodano: 31 styczeń 2004 r.

Janosikowa kreacja, czy chciał tego czy nie, przeniosła zmarłego przed kilkoma dniami aktora w sferę nieśmiertelnego zestawu peerelowskiej ikonografii.

Świetnie zbudowany mężczyzna z ciupagą i w serdaku, potykając się zbiega z pagórka w rytm dramatycznej muzyki. Na twarzy powaga, władcza zmarszczka na czole wskazuje widzowi, że to główny, pozytywny bohater. Jeszcze chwila i zgodnie z leninowską zasadą będzie grabić zagrabione. Jego antagoniści, równie okrutny co tchórzliwy Hrabia Horvath i jego odrażający służalec Murgrabia, poniosą kolejną zasłużoną klęskę.

"Janosik" (1974) Jerzego Passendorfera, mimo swej siermiężności, trafiał do dziecięcej wyobraźni, bo w uporządkowany świat socjalistycznej poprawności wnosił dozwoloną dzikość, gwałt w dobrej sprawie, kontrolowaną przygodę. Ten serial był peerelowskim rezerwatem chuligaństwa, wyjątkowo tym razem prawomyślnego, bo wymierzonego w klasowego wroga. W dodatku za góralskim Don Kichotem ludowej sprawiedliwości snuło się aż dwóch Sancho Pansów granych z lumpenproletariackim sznytem przez Bogusza Bilewskiego i Witolda Pyrkosza, co wyraźnie rozluźniało atmosferę. Właściwie nie wiadomo, dlaczego Janosik nie znalazł się, obok komiksów z Tytusem i Hansa Klossa, w szeregu peerelowskich gadżetów, do których nostalgicznego wdzięku namawiają nas dzisiaj entuzjaści gomułkowskiego designu i gierkowskiej popkultury. Od dawna wiodącym trendem jest tzw. "obciach look" i ktoś, kto nie zachwyca się kapitanem Żbikiem i Pałacem Kultury, ujawnia kompromitujący brak stylistycznego wyrobienia. Aż dziw bierze, że Janosik nie jest "trendy". W moim prywatnym rankingu peerelowskiego surrealizmu Marek Perepeczko z ciupagą w jednej, a Maryną w drugiej ręce uplasował się zaraz za Jarosławem Iwaszkiewiczem pochowanym na własne życzenie w górniczym stroju, który dostał od Edwarda Gierka.

Janosikowa kreacja, czy chciał tego czy nie, przeniosła zmarłego przed kilkoma dniami aktora w sferę nieśmiertelnego zestawu peerelowskiej ikonografii. Rola Perepeczki pozostanie idealnym typem wcielenia tej postaci, choćby nawet Agnieszka Holland dotrzymała słowa i nakręciła swoją wersję historii słowackiego zbója, tym razem na serio i bez ideologicznych naiwności, wyzyskując całą jego malowniczość jako Che Guevary z Podhala. Wśród aktorów dramatycznych panuje zabobonny lęk przed tzw. "zaszufladkowaniem", które podobno uwłacza wszechstronności ich warsztatu. Trudno jednak wyobrazić sobie większy tryumf aktora niż wejście do kanonu wyobrażeń zbiorowości. Markowi Perepeczce się udało. Najlepszym tego dowodem był jego powrót do Polski w połowie lat 90. Mimo uderzającej zmiany wyglądu nie miał najmniejszych problemów z przypomnieniem się widowni. Tylko role, które otrzymywał, były już zupełnie inne.

Reklama

Dodaj nową odpowiedź

Image CAPTCHA
Sklep

Polecamy

Z serii ilustrowanych książek zawierających małe opowieści oraz refleksje i sentencje....

13,90 zł

"Życie według jutrzenki" jest już szesnastym tomikiem z serii „Krótkie opowiadania dla...

11,80 zł

Ta książeczka pragnie opowiedzieć najmłodszym o pięknie i znaczeniu Eucharystii....

11,20 zł

Mocne świadectwo Katarzyny ukazuje, jak łatwo człowiek może oderwać się od Boga, licząc...

23,00 zł

Bohaterowie tomiku ciągle się czegoś uczą. Czasami przypominają sobie, że mają serce,...

12,90 zł

Jak dobrze i mądrze budować relację z nastolatkami? Jak dojrzale rozmawiać z tymi,...

38,90 zł

św. Jan Bosko

Książka ta nie jest biografią Księdza Bosko, lecz zbiorem faktów i wyjątkowych dokumentów...

35,00 zł

Kalendarz kieszonkowy składa się z dwóch części: terminarza oraz modlitewnika, w którym...

9,90 zł

Otoczony gromadą chłopców któregoś dnia ksiądz Bosko zapytał jednego z nich: "Co jest...

12,60 zł

Biografia św. Jana Bosko, ukazująca postać wielkiego wychowawcy i pedagoga jako...

10,88 zł

Albumowe wydanie biografii św. Jana Bosko zawierające zdjęcia archiwalne Świętego. Po...

18,90 zł

„Wspomnienia Oratorium” św. Jana Bosko są jedną z najbardziej osobistych, być może...

25,00 zł

książka

Powieść dla wszystkich tych, którzy nie stracili jeszcze wiary w uzdrawiającą moc miłości...

7,00 zł

W tej książce czytelnik znajdzie 365 krótkich opowiadań. Jedna taka historia na dzień to...

39,90 zł

Mocne świadectwo Katarzyny ukazuje, jak łatwo człowiek może oderwać się od Boga, licząc...

23,00 zł

Na książeczkę tę składają się małe opowieści oraz kilka refleksji. Jest to coś w rodzaju...

11,80 zł

Masz wątpliwości co do swojego uczucia? Nie wiesz, czy to miłość, czy przelotne...

17,60 zł

Zbiór 133 ćwiczeń teatralnych, które w wielu sytuacjach mogą służyć także jako ćwiczenia...

10,90 zł

opowiadania dla ducha

Książka jest zbiorem opowiadań na poszczególne dni adwentu i w ten sposób przygotowuje do...

24,00 zł

W tej książce czytelnik znajdzie 365 krótkich opowiadań. Jedna taka historia na dzień to...

39,90 zł

"Życie według jutrzenki" jest już szesnastym tomikiem z serii „Krótkie opowiadania dla...

11,80 zł

Z serii ilustrowanych książek zawierających małe opowieści oraz refleksje i sentencje....

13,90 zł

Ta książka spokojnie idzie pod prąd, sugerując proste i dostępne dla wszystkich sposoby...

18,00 zł

«Credo (Wierzę, Wyznanie wiary)» stanowi jedno z największych wyzwań dla katechetów i...

11,20 zł

Nikodem - ciuchy dla wiary

Mojżesz koszulka męska. Projekt inspirowany fragmentem Księgi Wyjścia. "Mojżesz wyciągnął...

55 zł

Projekt powstały w Roku Miłosierdzia. Motywem przewodnim jest Psalm 145, 9. Pan jest...

59,00 zł

Nasz fartuch to absolutny "must have" w kuchni każdej porządnej i nieporządnej pani domu...

65,00 zł

Czapka "Pochwalony!" w kultowym kroju - truckerka. Siateczka zapewnia doskonałą...

39 zł

Skarpety kościołowe to idealna propozycja dla eleganckich Panów uczęszczających na...

15,00 zł

Pochwalony - torba. Szara, elegancka, duża i pakowna torba. Kolejny produkt z serii...

39,00